puanlabs

ÖABT Fen Bilimleri Bilimin Doğası ve Bilimsel Süreç Becerileri konu anlatımı

Alan Eğitimi · sınavda ortalama 2 soru çıkıyor

Fen laboratuvarı

Gözle, karşılaştır, sonuca kendin ulaş.

6 bölüm · ~17 dk · 24 etkileşim

Hadi başlayalım! Bu konu 6 bölüm, yaklaşık 17 dakika. Arada sana küçük sorular soracağım.

1Konu özeti

İlk bölüm! Temeli burada atıyoruz, acele etme.

Bilimin doğası, bilimsel bilginin ne olduğu, nasıl üretildiği ve hangi özelliklere sahip olduğuyla ilgili bir anlayış alanıdır. Bilimsel süreç becerileri ise bu bilginin üretilmesinde kullanılan zihinsel ve fiziksel becerilerin bütünüdür (gözlem yapma, sınıflama, ölçme, tahmin etme, hipotez kurma, değişkenleri belirleme ve kontrol etme, deney tasarlama, veri yorumlama gibi). ÖABT Fen Bilimleri sınavında bu konu, genellikle bir deney ya da araştırma senaryosu verilerek "bu durumda hangi süreç becerisi kullanılmıştır" ya da "bilimin doğasının hangi özelliği burada vurgulanmaktadır" biçiminde sorulur. Bu nedenle hem süreç becerilerinin birbirinden ayırt edici tanımlarını hem de bilimin doğasının temel ilkelerini somut örneklerle ilişkilendirebilmek gerekir.

2Temel kavramlar

Önemli yerleri altını çizer gibi oku.

Bilimin doğasının temel ilkeleri

Konu kartları1 / 7

Bilimsel bilgi değişebilir (kesin/mutlak değildir)

Yeni kanıtlar veya yeni yorumlar ortaya çıktıkça teoriler değişebilir, geliştirilebilir ya da terk edilebilir; bu, bilimin zayıflığı değil gücüdür.

Bilimsel süreç becerileri

Temel süreç becerileri:

Konu kartları1 / 10

Gözlem

Duyu organları veya araçlarla nitel/nicel veri toplama.

Bu beceriler genellikle temel süreç becerileri (gözlem, ölçme, sınıflama gibi ilkokul düzeyinde kazandırılan, görece basit beceriler) ve bütünleştirilmiş/karmaşık süreç becerileri (hipotez kurma, değişken kontrolü, deney tasarlama gibi daha üst düzey beceriler) olarak iki grupta ele alınır.

3Çözümlü örnekler

Örneklere dikkat et; soruların çoğu buradan çıkar.

Örnek 1 (Gözlem–çıkarım ayrımı)

Bir öğrenci "Kaptaki su seviyesi azaldı" diyor, bir başkası ise "Su buharlaştığı için seviye azaldı" diyor.

Örnek 2 (Değişken türlerini ayırt etme)

Bir öğrenci, farklı miktarlarda gübre verilen fasulye fidelerinin boyunu ölçerek gübre miktarının büyümeye etkisini araştırıyor; tüm saksılara aynı miktarda su ve ışık veriliyor.

Örnek 3 (Teori-yasa ayrımı)

Bir öğrenci "Isıtılan gazların basıncı, hacim sabitse artar" ilişkisini genel bir ifadeyle özetliyor; başka bir öğrenci ise bu ilişkinin neden gerçekleştiğini tanecik modeliyle açıklıyor.

Örnek 4 (Hipotez kurma)

Bir öğrenci, bitkilerin ışık kaynağına doğru büyüdüğünü fark ediyor ve "Eğer bitkinin ışık aldığı yön değiştirilirse, bitki yeni ışık kaynağına doğru yönelerek büyür." önermesini yazıyor.

4Sık yapılan hatalar

Yarıyı geçtin, harika gidiyorsun! 2 bölüm kaldı.

5Sınavda nasıl soruluyor

Arada küçük sorular var, atlamadan çöz.

6Kısa tekrar

Son bölüm! Biraz kaldı, bitirmek üzeresin.