Değerler ve inanç
Kavramı, kaynağını ve günlük hayattaki karşılığını birlikte öğren.
9 bölüm · ~23 dk · 31 etkileşim
Yahudilik ve Hristiyanlık, tarihsel kökleri birbirine bağlı olan ve İslam ile birlikte İbrahimî dinler olarak adlandırılan iki büyük din geleneğidir. Her iki din de tek Tanrı inancına (monoteizm) dayanır ve peygamberlik, kutsal kitap, ahiret gibi ortak kavramlara sahiptir. AYT Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi testinde bu konudan genellikle 1 soru gelir; sorular her iki dinin doğuşu, kutsal kitapları, temel inanç esasları ve tarih içinde ortaya çıkan mezhepleri üzerine kuruludur.
Yahudilik, Hz. İbrahim ile başlayan ve Hz. Musa ile birlikte şekillenen, İsrailoğullarının (Yahudi milletinin) dini olarak kabul edilir. Hristiyanlık ise Hz. İsa'nın Filistin bölgesindeki öğretileri temelinde, milattan sonra 1. yüzyılda Yahudi topluluğu içinden doğmuş, kısa sürede Roma İmparatorluğu'nun geniş coğrafyasına yayılmış bir dindir. Bu ünitede her iki dinin kutsal kitapları, temel inanç esasları ve tarihsel süreçte ortaya çıkan başlıca mezhepleri incelenir.
1Yahudiliğin doğuşu ve kutsal kitapları
İlk bölüm! Temeli burada atıyoruz, acele etme.
Yahudi inanışına göre bu dinin kökeni Hz. İbrahim'e, millet olarak teşkilatlanması ise Hz. Musa'ya ve Mısır'dan çıkış (Exodus) sürecine dayanır. Yahudilikte kutsal metinler bütününe Tanah denir ve üç bölümden oluşur:
Yahudi geleneğinde Tora, Neviim ve Ketuvim bölümlerinden oluşan kutsal metinler bütününe ne ad verilir?
2Yahudiliğin temel inanç esasları
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
"Bu dine göre Tanrı ile İsrailoğulları arasında bir sözleşme yapılmıştır; bu sözleşmeye göre halk Tanrı'nın buyruklarına uyacak, Tanrı da onları koruyup gözetecektir."
Bu açıklama Yahudilikte hangi kavramla ilgilidir?
3Yahudilikte başlıca mezhepler
Örneklere dikkat et; soruların çoğu buradan çıkar.
| Kol | Özelliği |
|---|---|
| Ortodoks Yahudilik | Tora ve Talmud'un geleneksel yorumuna sıkı sıkıya bağlı kalır; dinî kuralları harfiyen uygulamaya çalışır. |
| Reform (Progressive) Yahudilik | Dinî kuralların çağın şartlarına göre yeniden yorumlanabileceğini savunur; modernleşmeye daha açıktır. |
| Muhafazakâr (Conservative) Yahudilik | Ortodoksluk ile Reform Yahudiliği arasında orta yol izler; geleneği korurken belirli ölçüde değişime açıktır. |
| Hasidizm | 18. yüzyılda Doğu Avrupa'da ortaya çıkan; dinî coşku, dua ve manevi hayata özel önem veren mistik bir harekettir. |
4Hristiyanlığın doğuşu ve kutsal kitabı
Bunu bir arkadaşına anlatabilir misin? Kafanda bir dene.
Hristiyanlık, Hz. İsa'nın 1. yüzyılda Filistin bölgesinde ortaya koyduğu öğretiler temelinde, Yahudi toplumu içinden doğmuş ve kısa sürede Roma İmparatorluğu'nun geniş coğrafyasına yayılmıştır. Hristiyanların kutsal kitabına Kitab-ı Mukaddes (İncil) denir; bu kitap iki ana bölümden oluşur:
Hristiyanlıkta Hz. İsa'nın hayatını ve öğretilerini anlatan dört İncil'in (Matta, Markos, Luka, Yuhanna) yer aldığı bölüme ne ad verilir?
5Hristiyanlığın temel inanç esasları
Yarıyı geçtin, harika gidiyorsun! 4 bölüm kaldı.
Hristiyanlıkta Tanrı'nın Baba, Oğul ve Kutsal Ruh olmak üzere üç unsurda tek bir öz hâlinde var olduğuna dair inanca ne ad verilir?
"Hristiyanlıkta Tanrı'nın Baba, Oğul ve Kutsal Ruh olmak üzere üç unsurda tek bir öz hâlinde var olduğuna inanılır. Bu inanç, 325 yılında toplanan bir konsilde resmî öğreti hâline gelmiştir."
Bu parçada sözü edilen inanç ve konsil aşağıdakilerden hangisidir?
6Hristiyanlıkta başlıca mezhepler
Takıldığın yere not al, sonra birlikte döneriz.
- 325
İznik Konsili
Teslis resmî öğreti olarak kabul edildi.
- 1054
Büyük Skizma
Ortodoksluk Katoliklikten ayrılarak bağımsızlaştı.
- 16. yy
Protestan reformu
Martin Luther öncülüğünde başlayan reform hareketiyle Protestanlık ortaya çıktı.
"Bu mezhep, 16. yüzyılda Martin Luther'in öncülüğünde Katolik Kilisesi'nin bazı uygulamalarına tepki olarak ortaya çıkmış; kutsal kitabın bireysel olarak okunup yorumlanmasına önem vermiştir."
Bu açıklama Hristiyanlıktaki hangi mezhebe aittir?
7Sık yapılan hatalar
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
Teslis, üç ayrı tanrı inancı değil, tek bir öz içinde birleşen Baba, Oğul ve Kutsal Ruh inancıdır.
Ortodoksluk ile Ortodoks Yahudilik aynı dine ait kavramlardır.
Talmud, Tora-Neviim-Ketuvim'den oluşan kutsal metin bütünüdür.
Protestanlık, 16. yüzyılda Martin Luther'in reform hareketiyle ortaya çıkmıştır.
8ÖSYM'de nasıl soruluyor
Örneklere dikkat et; soruların çoğu buradan çıkar.
Bu konudan gelen sorular genellikle bir kavramın tanımını ya da bir mezhebin özelliğini kısa bir parça hâlinde verip ilgili kavramı veya mezhebi sorma biçimindedir. Sık görülen soru kökleri:
- "Bu parçada sözü edilen kavram/mezhep aşağıdakilerden hangisidir?"
- "Aşağıdakilerden hangisi Yahudiliğin/Hristiyanlığın temel inanç esaslarından biri değildir?"
- "Yahudilikteki/Hristiyanlıktaki bu mezhebin temel özelliği aşağıdakilerden hangisidir?"
- "Aşağıdakilerden hangisi Yahudilik ve Hristiyanlık için ortak bir özelliktir?"
Sorular genellikle karşılaştırma ve ayırt etme becerisine dayandığından, iki dinin kutsal kitapları, temel kavramları ve mezheplerinin birbirinden net biçimde ayrılması çözümü kolaylaştırır.
9Kısa tekrar
Son bölüm! Biraz kaldı, bitirmek üzeresin.
Soldan birini, sonra sağdan eşini seç.