KPSS A İşletme Girişimcilik ve İşletme Fonksiyonları konu anlatımı

Girişimci (müteşebbis), üretim faktörlerini bir araya getirerek risk üstlenen ve yenilik yaratan kişidir; girişimcilik ise bu sürecin bütününü ifade eder. Bir işletmenin kurulmasından sonra faaliyetlerini sürdürebilmesi için yerine getirmesi gereken temel görev alanlarına ise işletme fonksiyonları denir. Bu konu, KPSS A Grubu İşletme sınavında Schumpeter'in yenilikçi girişimci görüşü, girişimcilik türleri ve işletmenin temel/yardımcı fonksiyonlarının ayırt edilmesi üzerinden sıkça sorulur.

Girişimci ve girişimcilik

Girişimcilik türleri

• Kadın girişimciliği, genç girişimcilik, teknoloji girişimciliği (start-up): Belirli bir hedef kitleye veya alana özgü girişimcilik türleridir.

İşletme fonksiyonları

Bir işletmenin varlığını sürdürebilmesi için yerine getirmesi gereken temel görev alanları işletme fonksiyonları olarak adlandırılır. Başlıca işletme fonksiyonları:

1. Yönetim (genel yönetim): Planlama, örgütleme, yöneltme, koordinasyon ve denetim faaliyetlerini kapsar; diğer tüm fonksiyonları bir arada tutan şemsiye fonksiyondur.
2. Üretim (işlemler) yönetimi: Mal ve hizmetlerin üretilmesi sürecinin planlanması ve yürütülmesi.
3. Pazarlama: Ürün, fiyat, dağıtım ve tutundurma kararlarıyla müşteri ihtiyaçlarının karşılanması.
4. Finansman (finans yönetimi): İşletmenin fon ihtiyacının karşılanması, kaynakların en uygun şekilde kullanılması ve yatırım kararları.
5. Muhasebe: İşletmenin finansal işlemlerinin kaydedilmesi, sınıflandırılması, raporlanması.
6. İnsan kaynakları yönetimi: İşe alım, eğitim, performans değerlendirme, ücretlendirme gibi personel süreçlerinin yönetimi.
7. Halkla ilişkiler: İşletmenin iç ve dış paydaşlarıyla olumlu ilişkiler kurması, kurumsal imajın yönetilmesi.
8. Araştırma-geliştirme (Ar-Ge): Yeni ürün, süreç ve teknolojilerin geliştirilmesi.

Bu fonksiyonlar birbirinden bağımsız değildir; bir sistem oluşturur ve işletmenin başarısı bu fonksiyonların uyumlu ve eş güdümlü çalışmasına bağlıdır. Örneğin üretim fonksiyonunun kapasite kararı, pazarlamanın talep tahminine; finansmanın yatırım kararı ise üretim ve pazarlamanın planlarına dayanır.

Girişimcilik ile yönetim fonksiyonu arasındaki ilişki

Girişimci, işletmeyi kurduktan sonra çoğu zaman yönetici rolünü de üstlenir; ancak girişimcilik (yeni bir şey yaratma, risk üstlenme) ile yöneticilik (mevcut kaynakları planlama, örgütleme, denetleme yoluyla etkin kullanma) kavramsal olarak farklı rollerdir. Büyüyen işletmelerde girişimci, zamanla profesyonel yöneticilere yetki devredebilir.

Örnek 1 (Schumpeter – yaratıcı yıkım): Bir girişimci, mevcut pazarda hiç kullanılmayan bir üretim yöntemiyle maliyetleri düşürüp rakiplerinin pazardan çekilmesine neden olmuştur.

• Yeni bir üretim yöntemiyle eski yapıları yıkıp yerine yenisini kurma süreci, Schumpeter'in "yaratıcı yıkım" kavramıyla açıklanır.

Örnek 2 (Girişimcilik türü): Bir şirket çalışanı, kendi fikrini bağlı olduğu şirket bünyesinde bir proje olarak hayata geçirmiş ve şirket içinde yeni bir iş birimi kurulmasını sağlamıştır.

• Bu, büyük bir işletme bünyesinde gerçekleşen **iç girişimcilik (intrapreneurship)**e örnektir.

Örnek 3 (İşletme fonksiyonu): Bir işletmenin, üretilen ürünlerin hangi fiyattan, hangi kanallarla ve nasıl tutundurularak satılacağına karar vermesi hangi fonksiyona girer?

• Ürün, fiyat, dağıtım ve tutundurma kararları pazarlama fonksiyonuna girer.

Örnek 4 (Fonksiyonlar arası ilişki): Bir işletmenin pazarlama biriminin öngördüğü yüksek talep artışı üzerine, üretim biriminin kapasite artırım kararı alması ve finansman biriminin bu yatırım için kaynak bulması.

• Bu örnek, işletme fonksiyonlarının birbirinden bağımsız değil, birbiriyle eş güdümlü bir sistem oluşturduğunu gösterir.