Harita masası
Her bilgiyi haritada bir yere, bir nedene bağla.
7 bölüm · ~9 dk · 13 etkileşim
1Konu özeti
İlk bölüm! Temeli burada atıyoruz, acele etme.
Türkiye'de nüfus ülke genelinde dengesiz dağılmıştır. Bunun iki türlü nedeni vardır: doğal etkenler (iklim, yer şekilleri, su) ve beşeri-ekonomik etkenler (sanayi, ticaret, ulaşım). İklimi ılıman ve sanayisi gelişmiş kıyı bölgeleri yoğun nüfusludur; engebeli ve iklimi sert olan iç-doğu kesimleri ise seyrek nüfusludur.
Kırsal kesimden kente göç, tarımda makineleşme ve sanayileşmeyle hızlanmıştır. Göç, iç göç (ülke içinde) ve dış göç (ülkeler arası) olarak ikiye ayrılır. İç göç sürekli veya mevsimlik olabilir.
Yerleşmeler kır yerleşmeleri (köy, yayla) ve şehir yerleşmeleri olarak ikiye ayrılır. Düz arazide toplu, engebeli arazide dağınık kır yerleşmesi görülür.
2Temel kavramlar
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
Nüfus yoğunluğu
Birim alana düşen kişi sayısıdır.
3Çözümlü örnekler
Örneklere dikkat et; soruların çoğu buradan çıkar.
Bir bölgede sanayi ve ulaşım gelişmiştir, nüfus yoğunluğu fazladır.
Soru: Bu yoğunluk hangi etkenle açıklanır?
Bir aile yazın yaylaya çıkıp kışın köye dönüyor.
Soru: Bu hangi göç türüdür?
Bir köyün evleri dağlık arazide dağınık, diğerinin evleri düz arazide toplu.
Soru: Bu farkın nedeni nedir?
4Sık yapılan hatalar
Yarıyı geçtin, harika gidiyorsun! 3 bölüm kaldı.
5Sınavda nasıl soruluyor
Arada küçük sorular var, atlamadan çöz.
6Kısa tekrar
Takıldığın yere not al, sonra birlikte döneriz.
7Ek örnek
Son bölüm! Biraz kaldı, bitirmek üzeresin.
Örnek 4.
Bir bölgede yükselti fazla, iklim sert ve tarım alanları sınırlıdır; bu bölgede nüfus çok seyrektir.
Soru: Bu durum hangi etken grubuyla açıklanır?
Çözüm: Doğal etkenlerle açıklanır; yükselti ve iklimin sert olması, tarım ve yerleşmeyi zorlaştırarak nüfusun seyrekleşmesine yol açar.
Kentleşme hızlandıkça şehirlerde nüfus yoğunluğu artarken kırsal kesimde nüfus azalır; buna bağlı olarak kırsal yerleşmelerde yaşlı nüfus oranı yükselir, tarım alanları bazı bölgelerde atıl kalabilir. Bu nedenle nüfus ve yerleşme konusu, göç ile kentleşme konularıyla birlikte değerlendirilmelidir.