KPSS Ortaöğretim Sanayi konu anlatımı

Türkiye'de sanayi, hem tarihsel gelişime hem de coğrafi koşullara bağlı olarak şekillenmiştir. Cumhuriyet'in ilk yıllarında özel sermaye az olduğu için sanayi büyük ölçüde devlet eliyle (Sümerbank, Etibank gibi kuruluşlarla) kurulmuştur; buna devletçilik politikası denir. Günümüzde ise sanayi tesisleri genellikle organize sanayi bölgelerinde (OSB) bir araya toplanmaktadır.

Bir bölgede sanayinin gelişmesini; hammaddeye yakınlık, sermaye, pazara yakınlık, ulaşım ve nitelikli iş gücü belirler. Bu etkenlerin en çok bir araya geldiği yer Marmara Bölgesi'dir; kalabalık nüfusu, limanları ve sermaye birikimi sayesinde Türkiye'nin en yoğun sanayi bölgesidir.

Ege'de tekstil ve gıda sanayisi bölgenin pamuk ve zeytin gibi tarımsal ürünlerine dayanır. Akdeniz'de İskenderun ve Mersin, limanları sayesinde demir-çelik gibi ağır sanayi kollarında gelişmiştir. Karadeniz'de Zonguldak'ın kömürü ve Karabük-Ereğli'nin demir-çelik sanayisi hammaddeye yakınlıkla açıklanır. Doğu Anadolu ise sermaye ve pazar yetersizliği nedeniyle sanayi bakımından en az gelişmiş bölgedir.

Sanayi kolları ağır sanayi (demir-çelik, otomotiv gibi büyük sermaye gerektirenler) ve hafif sanayi (tekstil, gıda gibi küçük ölçekli olanlar) diye ikiye ayrılır. Şeker ve tekstil gibi tarıma dayalı sanayi kolları, hammaddenin bozulmadan işlenebilmesi için genellikle üretim alanına yakın kurulur.