Dil atölyesi
Kuralı örnek cümlede yakala, sonra kendi cümlende kullan.
7 bölüm · ~7 dk · 10 etkileşim
1Konu özeti
İlk bölüm! Temeli burada atıyoruz, acele etme.
Cümlenin ögeleri konusu, bir cümledeki sözcüklerin cümle içindeki görevini belirlemeyi amaçlar. KPSS Ortaöğretim Türkçe testinde sık sorulur. Ögeleri bulmanın kuralı basittir: önce yüklem bulunur, sonra yükleme sorular sorularak diğer ögelere ulaşılır. Cümlenin dizilişi (kurallı ya da devrik olması) öge bulmayı etkilemez.
2Temel kavramlar
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
- Yüklem: Cümlede yargıyı bildiren temel ögedir; her cümlede vardır. Çekimli bir fiil (geldi) ya da isim soylu bir sözcüğe ek fiil getirilmesiyle oluşabilir (Yol çamurluydu.).
- Özne: Yüklemdeki işi yapan varlıktır; "kim, ne" sorusuyla bulunur.
- Gizli özne: Ayrı bir sözcükle karşılanmaz, kişi ekinden anlaşılır (Markete gittim. → özne "ben"dir).
- Sözde özne: Edilgen cümlelerde işi bizzat yapmayan öznedir (Kapı boyandı. → "kapı" sözde öznedir).
Nesne
Yüklemin bildirdiği işten etkilenen varlıktır. "-i" alırsa belirtili nesne ("neyi, kimi"), yalın hâldeyse belirtisiz nesne ("ne").
3Stratejiler
Örneklere dikkat et; soruların çoğu buradan çıkar.
4Çözümlü örnekler
Yarıyı geçtin, harika gidiyorsun! 3 bölüm kaldı.
"Öğrenciler geçen ay laboratuvarda projelerini tamamladılar." cümlesinin ögelerini bulunuz.
"Duvarlar her yıl boyanır." cümlesindeki "duvarlar" sözcüğü gerçek özne midir?
"Dergiyi okudum." ile "Dergi okudum." cümlelerinde nesne nasıl farklılaşır?
5Sık yapılan hatalar
Arada küçük sorular var, atlamadan çöz.
6Sınavda nasıl soruluyor
Takıldığın yere not al, sonra birlikte döneriz.
7Kısa tekrar
Son bölüm! Biraz kaldı, bitirmek üzeresin.