YDS İsim Cümlecikleri (Noun Clauses) konu anlatımı

İsim cümlecikleri (noun clauses), cümle içinde özne, nesne, tümleç ya da edat tümleci görevi üstlenen ve kendi başına isim gibi davranan yan cümleciklerdir. YDS'de en sık that, wh- sözcükleri (what, who, which, where, when, why, how) ve whether/if ile kurulur. Bu sorularda temel zorluk, cümleciğin hangi bilgiyi (evet/hayır mı, belirli bir öge mi, bir gerçek mi) taşıdığını anlamak ve gömülü soru (embedded question) yapısında normal soru cümlesinden farklı olarak devrik olmayan (özne-yüklem sırasının bozulmadığı) sözcük dizilişinin kullanılmasıdır.

• that: Bir gerçeği, düşünceyi ya da doğrudan bir önermeyi tanıtır: I believe that honesty is the best policy. Nesne konumunda çoğu zaman düşürülebilir, ancak boşluk doldurma sorularında genelde açıkça istenir.
• wh- sözcükleri (what, who, which, where, when, why, how): Belirli bir bilgiyi soran gömülü sorularda kullanılır. Gömülü soruda yardımcı fiil devrik hale gelmez: Do you know where she lives? (Doğru) — Do you know where does she live? (Yanlış).
• whether / if: Evet/hayır sorusunu isim cümleciğine çevirir: I don't know whether/if she will come. Ancak whether, if'in yapamadığı üç yerde kullanılır: (1) cümlenin öznesi olarak (Whether he will come is uncertain.), (2) bir edattan sonra (It depends on whether…), (3) "or not" ile birlikte (whether … or not). Bu üç bağlamda if kullanılamaz.
• what vs. that: what, kendi içinde "the thing(s) that" anlamı taşır ve bir sonraki fiilin nesnesi ya da öznesi olarak ayrı bir isme ihtiyaç duymaz: What she said surprised everyone (= The thing that she said). that ise yalnızca bağlaç görevi görür, kendisi özne ya da nesne olamaz.
• the fact that: Bir gerçeği isim öbeği gibi kullanmak için tercih edilir; özellikle özne ya da edat sonrası konumda the fact that tercih edilir: The fact that he apologised did not change her mind.
• It is + sıfat/isim + that…(extraposition): Gerçek özne olan isim cümleciği cümle sonuna atılır, yerine geçici özne it kullanılır: It is important that you arrive early.
• Subjunctive (dilek kipi) isim cümlecikleri: suggest, recommend, insist, require, demand, propose gibi fiillerden sonra gelen that cümleciğinde fiil, özneden bağımsız olarak yalın hâlde (base form) kalır: The regulations require that every employee wear protective equipment (wears değil, wear).
• whatever/whoever/whichever (nominal relative + concessive): "Ne olursa olsun, hangisi olursa olsun" anlamı taşıyan bu yapılar hem isim cümleciği hem de zarf cümleciği gibi davranabilir: Whatever decision the committee reaches, employees will have to comply.

Örnek 1. I don't know ---- she will arrive on time.

• Doğru yanıt: whether
• Çözüm: Cümle evet/hayır belirsizliği taşıdığı için whether (ya da konuşma dilinde if) kullanılır. that burada bir gerçek bildirmediği için, what/which/who ise belirli bir bilgiyi sormadığı için uygun değildir.

Örnek 2. ---- she said surprised everyone in the room.

• Doğru yanıt: What
• Çözüm: Boşluk cümlenin öznesidir ve "söylediği şey" anlamını tek başına taşır; bu nedenle what kullanılır. That kendi başına özne olamaz, which bir referans ister, whether evet/hayır anlamı taşır, who bir kişiyi işaret eder.

Örnek 3. It is important ---- you arrive early for the interview.

• Doğru yanıt: that
• Çözüm: Bu, it öznesiyle kurulan bir extraposition (gerçek öznenin cümle sonuna atılması) yapısıdır ve gerekliliği bildiren isim cümleciği that ile başlar. what/whether/which burada bir gerçeği ya da gerekliliği tanıtmadığı için uygun değildir.

Örnek 4. ---- the proposal will be approved remains to be seen, given the committee's mixed reactions so far.

• Doğru yanıt: Whether
• Çözüm: Cümlenin öznesi konumunda bir isim cümleciği kurulmaktadır; whether özne konumunda kullanılabilirken if bu konumda kullanılamaz. Bu, YDS'de sık sorulan ince bir ayrımdır.