YDS Sıfat Cümlecikleri (Relative Clauses) konu anlatımı

Sıfat cümlecikleri (relative clauses), bir ismi ya da zamiri niteleyen, kendi içinde özne-yüklem yapısı taşıyan yan cümleciklerdir. YDS'de hem tek cümlelik boşluk doldurma sorularında hem de cümle birleştirme (paragraph/cloze) sorularında sürekli karşımıza çıkar. Bu yapıların doğru kullanımı, hangi zamirin insan mı nesne/hayvan mı için kullanıldığını, cümleciğin tanımlayıcı (defining) mi yoksa tanımlayıcı olmayan (non-defining) mi olduğunu ve zamirin cümle içindeki görevini (özne, nesne, iyelik, edat tümleci) doğru tespit etmeyi gerektirir.

• who / whom: İnsanlar için kullanılır. who özne görevinde (the man who called), whom nesne ya da edat sonrası görevinde (the man whom I met, the man to whom I spoke) kullanılır. Günlük dilde whom yerine sıkça who kullanılsa da YDS gibi akademik sınavlarda ayrım önemlidir.
• which: Nesneler, hayvanlar ve bütün bir önceki cümleyi/fikri işaret etmek için kullanılır (The team lost the match, which disappointed the fans.).
• that: İnsan ya da nesne için kullanılabilir, ancak yalnızca tanımlayıcı (defining) cümleciklerde geçerlidir; virgülden sonra (non-defining) asla kullanılmaz.
• whose: Hem insanlar hem nesneler için iyelik (sahiplik) bildirir; kendisinden sonra mutlaka bir isim gelir (the author whose novel won the prize).
• where / when / why: Sırasıyla yer, zaman ve sebep bildiren isimlerden sonra kullanılan relative adverb'lerdir; bir edat + which yapısının kısaltılmış hâli gibi düşünülebilir (the city where I was born = the city in which I was born).
• Edat + relative pronoun: Resmî/akademik yazıda edat, ilgi zamirinin hemen önüne alınır: the method by which, the reason for which, the people with whom. Edatın cümle sonunda kalması (the people who(m) I spoke with) daha konuşma diline özgüdür.
• Nicelik ifadeleri + of which / of whom: some of which, many of whom, most of which, none of whom gibi yapılar, özellikle non-defining cümleciklerde sıkça sınav sorusu olur.
• Nesne durumunda ilgi zamirinin düşmesi: Tanımlayıcı cümleciklerde ilgi zamiri nesne görevindeyse düşürülebilir: The book (that/which) I read was excellent. Ancak boşluk doldurma sorusunda bir kelime istendiği için bu kural genelde seçenekler arasında "doğru zamiri seçme" biçiminde test edilir.
• Reduced relative clauses (indirgenmiş cümlecikler): Özne + be fiili düşürülüp fiil, participle (-ing/-ed) hâline getirilebilir: The bridge which was built last year → The bridge built last year; the man who is waiting → the man waiting.
• the way (that/in which) / how: Sebep-tarz bildiren bu yapıda the way ve how birlikte kullanılmaz; ya the way (that/in which) she solved it ya da how she solved it denir; the way how yanlıştır.

Örnek 1. The scientist ---- discovered penicillin changed the course of modern medicine.

• Doğru yanıt: who
• Çözüm: Boşluktan sonra çekimli bir fiil (discovered) geldiği için zamir özne görevindedir; özne, bir insan (the scientist) olduğundan who kullanılır. which nesneler için, whom nesne/edat sonrası için, whose iyelik için kullanıldığından uygun değildir.

Örnek 2. My colleague, ---- has worked here for over twenty years, is retiring next month.

• Doğru yanıt: who
• Çözüm: Virgülle ayrılmış bu cümlecik tanımlayıcı olmayan (non-defining) bir cümleciktir; kişi özneyi nitelediği için who doğrudur. that non-defining cümleciklerde asla kullanılmaz, bu yüzden çeldiricidir.

Örnek 3. The survey, the results ---- have not yet been published, involved over five thousand participants.

• Doğru yanıt: of which
• Çözüm: the results of the survey ifadesi the results of which biçiminde ilgi cümleciğine dönüştürülmüştür; anket bir nesne/olgu olduğu için of whom değil of which kullanılır. Bu yapı, whose results ile anlamca eşdeğerdir.

Örnek 4. That is ---- she managed to persuade the committee to approve the proposal.

• Doğru yanıt: how
• Çözüm: Tarz/yöntem bildiren bu cümlede ya yalnızca how ya da the way (that/in which) kullanılır; ikisi birlikte (the way how) kullanılamaz. Boşlukta the way zaten yer almadığından tek başına how doğru seçimdir.