KPSS A Çalışma Ekonomisi Emek Göçü ve İşgücü Hareketliliği konu anlatımı

Emek göçü, işgücünün daha iyi iş ve gelir olanakları için bir bölgeden ya da ülkeden diğerine yer değiştirmesidir. İşgücü hareketliliği ise daha geniş bir kavramdır: coğrafi hareketliliğin (göç) yanında meslek, sektör, işyeri ve statü değişikliklerini de kapsar. Hareketlilik, emeğin daha verimli olduğu yerlere yönelmesini sağlayarak ücret farklarını azaltır ve kaynak dağılımında etkinliği artırır.

Göçü açıklayan yaklaşımlar; bireysel maliyet-getiri hesabına dayanan neoklasik ve beşeri sermaye modellerinden, beklenen gelir farkına dayanan Todaro modeline, hanehalkının risk yönetimini öne çıkaran yeni göç ekonomisine ve gelişmiş ülkelerin yapısal emek talebini vurgulayan ikili emek piyasası yaklaşımına kadar uzanır.

Göç ve hareketlilik türleri

Göç teorileri

• Net bugünkü değer = Σ (w_hedef − w_köken) / (1 + r)ᵗ − C
  • Maliyetler (C): ulaşım, iş arama, vazgeçilen kazanç gibi parasal maliyetler ve aileden, çevreden ayrılmanın psikolojik maliyetleri.
  • Sonuçlar: Gençler daha çok göç eder (getiri dönemi uzundur); eğitim düzeyi yüksek olanlar daha çok göç eder; mesafe arttıkça maliyet arttığı için göç azalır.

Göçün ekonomik etkileri

Türkiye'den dış göç

• Türkiye'nin planlı dış işçi göçü, 30 Ekim 1961'de Federal Almanya ile imzalanan işgücü anlaşmasıyla başlamıştır. Bunu Avusturya, Hollanda, Belçika (1964), Fransa (1965), İsveç ve Avustralya (1967) ile yapılan anlaşmalar izlemiştir.
• 1973 petrol krizinden sonra Avrupa ülkeleri işçi alımını durdurmuş, göç aile birleşimi yoluyla sürmüştür.

Örnek 1 (Sjaastad - net bugünkü değer): Bir işçi göç ederse yıllık gelirinin 2 yıl boyunca 10.000 TL artacağını, göçün toplam maliyetinin 15.000 TL olduğunu, iskonto oranının %10 olduğunu hesaplıyor.

• 1. yıl: 10.000 / 1,1 ≈ 9.090,91 TL
• 2. yıl: 10.000 / 1,21 ≈ 8.264,46 TL
• Getirilerin bugünkü değeri ≈ 17.355,37 TL
• Net bugünkü değer ≈ 17.355,37 − 15.000 = 2.355,37 TL > 0 → göç kârlıdır.
• Aynı kazanç yalnızca 1 yıl sürseydi (daha yaşlı bir işçi): 9.090,91 − 15.000 < 0 → göç etmezdi. Yaş arttıkça göç eğiliminin düşmesi bu şekilde açıklanır.

Örnek 2 (Harris-Todaro): Kırsal gelir 6.000 TL, kentsel ücret 10.000 TL'dir.

• Kentte iş bulma olasılığı 0,5 ise beklenen kentsel gelir 0,5 × 10.000 = 5.000 TL < 6.000 TL → göç olmaz.
• Göç dengesinde p × 10.000 = 6.000 → p = 0,6. Kentsel işgücünün %60'ı istihdamda, %40'ı işsiz iken bile göç durmaz.

Örnek 3 (göçün emek piyasasına etkisi): Talep L = 900 − 30w, yerli emek arzı L = 20w'dir.

• Başlangıç dengesi: 900 − 30w = 20w → w = 18 TL, L = 360.
• Ücrete duyarsız 100 göçmen gelirse arz L = 100 + 20w olur: 900 − 30w = 100 + 20w → w = 16 TL.
• Toplam istihdam = 900 − 30 × 16 = 420; yerli istihdamı = 20 × 16 = 320 (40 kişilik azalma), göçmen istihdamı 100.