Mevzuat masası
Kuralı, istisnasını ve süresini birlikte öğren.
6 bölüm · ~16 dk · 19 etkileşim
1Konu özeti
İlk bölüm! Temeli burada atıyoruz, acele etme.
Kanun yolları, bir yargı kararının hukuka uygunluğunun ve isabetinin, kararı veren merciden farklı (kural olarak üst) bir merci tarafından denetlenmesini sağlayan usuli imkânlardır. Ceza muhakemesinde kanun yolları olağan (itiraz, istinaf, temyiz) ve olağanüstü (yargılamanın yenilenmesi, kanun yararına bozma) olmak üzere ikiye ayrılır. KPSS A Grubu Hukuk'ta bu konu, her bir kanun yolunun hangi kararlara karşı, hangi mercide, ne kadar sürede ve ne tür bir denetimle (maddi/hukuki) işletilebileceğinin karşılaştırmalı olarak sorulması şeklinde işlenir.
2Temel kavramlar/doktrin
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
Olağan kanun yolları – olağanüstü kanun yolları ayrımı
Olağan kanun yolları, henüz kesinleşmemiş kararlara karşı işletilir (itiraz, istinaf, temyiz). Olağanüstü kanun yolları ise kesinleşmiş kararlara karşı, kanunda sayılan istisnai ve sınırlı sebeplerle başvurulabilen yollardır (yargılamanın yenilenmesi, kanun yararına bozma).
İtiraz (CMK m. 267-271)
Konusu
Hâkim kararlarına karşı, kanunun ayrıca hüküm koymadığı hâllerde başvurulan kanun yoludur (mahkeme hükümlerine karşı değil, esas itibarıyla hâkim kararlarına karşı işletilen bir yoldur).
- İtiraz üzerine, kararına itiraz edilen hâkim veya mahkeme, itirazı yerinde görürse kararını düzeltebilir (itirazın kendisine bildirilmesi üzerine); yerinde görmezse dosyayı itiraz merciine gönderir.
İstinaf (CMK m. 272-285)
Konusu
İlk derece mahkemelerince verilen hükümlere karşı işletilen bir kanun yoludur.
Temyiz (CMK m. 286-307)
Konusu
Bölge adliye mahkemesi ceza dairelerinin, kanunda öngörülen istisnalar dışında kalan hükümlerine karşı Yargıtay'a başvuru yoludur.
İstinaf ile temyiz arasındaki temel farklar
| Ölçüt | İstinaf | Temyiz |
|---|---|---|
| İnceleme mercii | Bölge adliye mahkemesi (BAM) | Yargıtay |
| Denetim kapsamı | Maddi vakıa + hukuka uygunluk | Yalnızca hukuka uygunluk |
| Süre | 7 gün | 15 gün |
| Konusu | İlk derece mahkemesi hükümleri | Bölge adliye mahkemesi hükümleri |
Olağanüstü kanun yolları
- Yargılamanın yenilenmesi (CMK m. 311-323): Kesinleşmiş bir hükme karşı, kanunda sınırlı sayıda öngörülen ağır sebeplerle (örneğin hükme dayanak yapılan bir belgenin sahteliğinin anlaşılması, yalan tanıklık yapıldığının ortaya çıkması, aynı fiil nedeniyle daha önce verilmiş ve kesinleşmiş başka bir hükmün bulunması, sonradan ortaya çıkan yeni delillerin beraati veya daha hafif bir cezayı gerektirecek nitelikte olması, ya da Avrupa İnsan Hakları Mahkemesince verilen bir ihlal kararı) başvurulabilen olağanüstü bir kanun yoludur; kural olarak süreye tabi değildir.
- Kanun yararına bozma (CMK m. 309-310): Hâkim veya mahkeme tarafından verilen ve istinaf ya da temyiz incelemesinden geçmeksizin kesinleşen kararlarda hukuka aykırılık bulunduğunun tespiti hâlinde, Adalet Bakanlığının bildirimi üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı tarafından Yargıtay'a başvurulan, kesinleşmiş kararların hukuka uygunluğunu sağlamaya yönelik olağanüstü bir kanun yoludur.
3Çözümlü örnekler
Örneklere dikkat et; soruların çoğu buradan çıkar.
Sulh ceza hâkimliğinin verdiği bir tutuklama kararına karşı şüpheli, kararın kendisine tebliğinden itibaren 5 gün içinde itiraz etmiştir.
Asliye ceza mahkemesinin verdiği bir mahkûmiyet hükmüne karşı sanık, hükmün tebliğinden itibaren 6 gün içinde istinaf yoluna başvurmuştur.
Bölge adliye mahkemesi ceza dairesinin verdiği bir hükme karşı sanık, hükmün tebliğinden itibaren 20 gün sonra temyiz talebinde bulunmuştur.
Kesinleşmiş bir mahkûmiyet hükmüne dayanak yapılan bir belgenin, sonradan yapılan incelemede sahte olduğu kesin olarak tespit edilmiştir.
4Sık yapılan hatalar
Yarıyı geçtin, harika gidiyorsun! 2 bölüm kaldı.
5Sınavda nasıl soruluyor
Arada küçük sorular var, atlamadan çöz.
6Kısa tekrar
Son bölüm! Biraz kaldı, bitirmek üzeresin.