Ekonomi masası
Değişkenleri ve aralarındaki ilişkiyi grafiğe dökerek düşün.
6 bölüm · ~20 dk · 27 etkileşim
1Konu özeti
İlk bölüm! Temeli burada atıyoruz, acele etme.
Örgütsel davranışın birey düzeyindeki incelemesi; algı, tutum, kişilik ve motivasyon gibi bireysel süreçlerin iş davranışını nasıl şekillendirdiğini ele alır. Grup düzeyindeki inceleme ise bireylerin bir araya gelerek oluşturduğu grupların gelişim aşamalarını, normlarını ve grup içi dinamikleri (uyum, sosyal kaytarma, grup düşüncesi) kapsar. KPSS'de bu konu; algısal hatalar (halo, stereotipleme, kontrast, projeksiyon, seçici algı), atfetme teorisi, örgütsel bağlılık türleri (Meyer ve Allen), motivasyon teorileri (Maslow, Herzberg, McClelland, Vroom, Adams, Locke) ve grup gelişim aşamaları (Tuckman) ile grup dinamikleri (sosyal kaytarma, grup düşüncesi, grup kayması) üzerinden sorulur.
2Temel kavramlar
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
Algı (persepsiyon) ve algısal hatalar
Algı, bireyin çevresindeki uyaranları seçme, düzenleme ve yorumlama sürecidir. Algısal hatalar:
Halo (hale) etkisi
bir özellikten etkilenerek diğer tüm özelliklerin de aynı yönde değerlendirilmesi.
Atfetme (attribution) teorisi
Atfetme teorisi, bireylerin başkalarının (veya kendi) davranışlarının nedenini içsel (kişilik, yetenek, çaba) ya da dışsal (şans, görev güçlüğü, çevresel koşullar) faktörlere bağlama sürecini inceler. Temel atfetme hatası, başkalarının davranışlarını değerlendirirken içsel nedenlerin ağırlığını abartma, dışsal (durumsal) faktörleri ise küçümseme eğilimidir.
Tutumlar
- İş tatmini: çalışanın işine karşı genel olumlu ya da olumsuz değerlendirmesi.
- Örgütsel bağlılık (Meyer ve Allen modeli):
- Duygusal bağlılık: çalışanın örgüte duygusal olarak bağlanması ve örgütte kalmayı istemesi.
- Devam bağlılığı: örgütten ayrılmanın maliyetinin yüksek olması nedeniyle kalma zorunluluğu hissetme.
- Normatif bağlılık: örgütte kalmanın ahlaki bir yükümlülük olduğu hissi.
- Bilişsel çelişki (cognitive dissonance): bireyin tutumları ile davranışları arasında tutarsızlık yaşadığında hissettiği psikolojik gerginlik.
Kişilik
Beş Faktör Modeli (OCEAN)
deneyime açıklık, sorumluluk (özdisiplin), dışadönüklük, uyumluluk, duygusal dengesizlik (nevrotiklik).
Motivasyon teorileri
Maslow'un ihtiyaçlar hiyerarşisi
fizyolojik → güvenlik → sosyal → saygınlık → kendini gerçekleştirme; alt düzey ihtiyaç karşılanmadan üst düzey ihtiyaç motive edici olmaz.
Grup dinamikleri
Tuckman'ın grup gelişim aşamaları:
- Oluşum (forming): grup üyelerinin birbirini tanıması, belirsizlik.
- Fırtına (storming): çatışma ve rol/güç mücadelesi.
- Normlaşma (norming): grup normlarının ve işbirliğinin yerleşmesi.
- Performans (performing): grubun görevlerini etkin biçimde yerine getirmesi.
- Dağılma (adjourning): görev tamamlandığında grubun sona ermesi.
Grup dinamikleri kavramları:
Grup uyumu (cohesion)
grup üyelerinin birbirine ve gruba bağlılık derecesi.
3Çözümlü örnekler
Örneklere dikkat et; soruların çoğu buradan çıkar.
Bir yönetici, işe geç kalan bir çalışanın bu davranışını "sorumsuz bir kişiliğe sahip olması" ile açıklamakta, trafik sıkışıklığı gibi dışsal etkenleri dikkate almamaktadır. Bu durum hangi kavramla açıklanır?
Bir çalışan, örgütten ayrılması hâlinde kıdem tazminatı ve emeklilik haklarını kaybedeceğini düşündüğü için örgütte kalmaya devam etmektedir; örgüte duygusal bir bağlılık hissetmemektedir. Bu durum Meyer ve Allen'in örgütsel bağlılık modelinin hangi boyutuna örnektir?
Bir proje ekibinde, çok uyumlu ve birbirine yakın üyeler, bir üyenin ortaya attığı riskli bir kararı, ekip içi uyumu bozmamak adına eleştirel biçimde değerlendirmeden kabul etmiştir. Bu durum hangi grup dinamiği kavramıyla açıklanır?
Bir çalışan, hem net ve zorlayıcı bir satış hedefine sahip olduğunda hem de bu hedefi ulaşılabilir bulup kabul ettiğinde, belirsiz "elinden gelenin en iyisini yap" talimatına göre daha yüksek performans göstermektedir. Bu durum hangi motivasyon teorisiyle açıklanır?
4Sık yapılan hatalar
Yarıyı geçtin, harika gidiyorsun! 2 bölüm kaldı.
5Sınavda nasıl soruluyor
Arada küçük sorular var, atlamadan çöz.
6Kısa tekrar
Son bölüm! Biraz kaldı, bitirmek üzeresin.