Ekonomi masası
Değişkenleri ve aralarındaki ilişkiyi grafiğe dökerek düşün.
6 bölüm · ~14 dk · 16 etkileşim
1Konu özeti
İlk bölüm! Temeli burada atıyoruz, acele etme.
İnsan kaynakları planlaması (İKP), işletmenin gelecekteki iş gücü ihtiyacını nitelik ve nicelik olarak belirleyip bu ihtiyacı karşılayacak arz kaynaklarını sistematik biçimde ortaya koyma sürecidir. İş analizi ise bu planlamanın temelini oluşturan, bir işin içeriğini (görevler, sorumluluklar, yetkiler, çalışma koşulları) ve bu işi yapacak kişide aranan nitelikleri (bilgi, beceri, yetenek, deneyim) sistematik olarak inceleyen süreçtir. KPSS'de bu konu; iş gücü planlama süreç adımları, arz-talep tahmin teknikleri, iş analizi yöntemleri, iş tanımı ile iş gerekleri (spesifikasyonu) arasındaki fark ve iş tasarımı (iş rotasyonu, genişletme, zenginleştirme) kavramları üzerinden sorulur.
2Temel kavramlar
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
İnsan kaynakları planlaması süreci
- Mevcut durum analizi (iş gücü envanteri çıkarma)
- Gelecekteki iş gücü talebinin tahmini
- İç ve dış arzın belirlenmesi
- Arz-talep karşılaştırması (boşluk analizi)
- Eylem planlarının hazırlanması (işe alım, eğitim, küçülme, yeniden yapılanma vb.)
Talep tahmin teknikleri
Yönetici/uzman yargısı (judgmental)
deneyimli yöneticilerin sezgisel değerlendirmesine dayanır.
Arz tahmin teknikleri
- İç arz: beceri envanterleri, yedekleme çizelgeleri (belirli bir pozisyon için hazır adayları gösteren, olasılık içermeyen listeler) ve Markov analizi (çalışanların pozisyonlar arasındaki geçiş olasılıklarını matris biçiminde modelleyen istatistiksel yöntem).
- Dış arz: işgücü piyasası analizleri, demografik eğilimler, işsizlik oranları, eğitim kurumlarının mezun sayıları.
İş analizi ve çıktıları
İş analizi, bir işin ne, nasıl, niçin ve hangi koşullarda yapıldığını sistematik olarak inceleme sürecidir. İki temel çıktısı vardır:
- İş tanımı (job description): işin görevlerini, sorumluluklarını, yetkilerini, çalışma koşullarını ve diğer işlerle ilişkisini anlatan yazılı doküman.
- İş gerekleri / iş spesifikasyonu (job specification): işi yapacak kişide aranan bilgi, beceri, yetenek, eğitim düzeyi, deneyim gibi nitelikleri belirten doküman.
İş analizi yöntemleri
- Gözlem
- Mülakat (görüşme)
- Anket / soru formu
- Çalışma günlüğü (iş günlüğü) tutma
- İşlevsel iş analizi (functional job analysis)
- DACUM (Developing a Curriculum) yöntemi: bir işi bilen çalışan grubunun atölye çalışmasıyla görev ve yeterlilikleri listelemesi
İş tasarımı (iş dizaynı)
İş rotasyonu
çalışanın belirli aralıklarla, aynı düzeydeki farklı işlere geçirilmesi; tekdüzeliği azaltır ama sorumluluk ve yetki düzeyinde artış sağlamaz.
Personel devir hızı (turnover)
Belirli bir dönemde işten ayrılan çalışan sayısının o dönemdeki ortalama çalışan sayısına oranıdır; İKP'de gelecek dönem işe alım ihtiyacının hesaplanmasında girdi olarak kullanılır.
3Çözümlü örnekler
Örneklere dikkat et; soruların çoğu buradan çıkar.
Bir işletmenin insan kaynakları birimi, önümüzdeki yıl kaç adet yazılım mühendisine ihtiyaç duyulacağını, geçmiş beş yıllık satış hacmi ile çalışan sayısı arasında istatistiksel bir ilişki kurarak hesaplamaktadır. Bu, hangi talep tahmin tekniğine örnektir?
Bir üretim hattında çalışan personel, önceden tek bir parçayı monte ederken artık aynı düzeyde üç farklı parçayı da monte etmekte ve bu üç görevi belirli aralıklarla değiştirmektedir. Personelin karar verme yetkisinde ve sorumluluk düzeyinde herhangi bir artış olmamıştır. Bu uygulama hangi iş tasarımı tekniğine örnektir?
Bir insan kaynakları uzmanı, muhasebe departmanındaki bir pozisyon için hazırladığı dokümanda en az dört yıllık üniversite mezuniyeti, üç yıl deneyim ve ileri düzey elektronik tablolama bilgisi arandığını belirtmiştir. Bu ifade iş analizinin hangi çıktısına aittir?
Bir işletme, önümüzdeki beş yıl içinde üst düzey yönetici pozisyonlarının hangi çalışanlarla doldurulabileceğini görmek amacıyla, her çalışanın bir üst pozisyona terfi etme, aynı düzeyde kalma veya işten ayrılma olasılıklarını gösteren bir geçiş matrisi hazırlamıştır. Bu araç aşağıdakilerden hangisidir?
4Sık yapılan hatalar
Yarıyı geçtin, harika gidiyorsun! 2 bölüm kaldı.
5Sınavda nasıl soruluyor
Arada küçük sorular var, atlamadan çöz.
6Kısa tekrar
Son bölüm! Biraz kaldı, bitirmek üzeresin.