KPSS A Kamu Yönetimi İdari İşlemler ve Sözleşmeler konu anlatımı

İdare, kamu yönetimi faaliyetlerini iki temel hukuki araçla yürütür: idari işlem ve idari sözleşme. İdari işlem, idarenin kamu gücüne dayanarak, kamu hukuku alanında tek yanlı irade açıklamasıyla hukuki sonuç doğurmaya yönelik olarak yaptığı işlemdir (bir atama kararnamesi, bir ruhsat, bir yönetmelik gibi). İdari sözleşme ise idarenin bir kamu hizmetinin yürütülmesi amacıyla, karşı tarafla anlaşarak kurduğu, ancak idareye özel hukuk sözleşmelerinde bulunmayan üstün yetkiler tanıyan sözleşmedir (bir kamu ihale sözleşmesi, bir imtiyaz sözleşmesi gibi). Bu derste idari işlemin türleri, beş kurucu unsuru, bağlı yetki-takdir yetkisi ayrımı, işlemin geri alınması/kaldırılması ile idari sözleşmenin unsurları, başlıca türleri ve mali dengeyi koruyan teoriler ele alınır.

• İdari işlem tanımı ve icrailik: İdari işlem, idarenin tek yanlı irade açıklamasıyla kişilerin hukuki durumunda değişiklik yapan, hukuka uygunluk karinesinden yararlanan ve yargı kararına ihtiyaç duymaksızın doğrudan uygulanabilen (icrai) bir işlemdir.
• Birel işlem – düzenleyici işlem: Birel (bireysel) işlem, belirli bir veya birden çok kişiyi muhatap alan, somut bir hukuki durum yaratan işlemdir (atama, ruhsat gibi) ve kural olarak ilgilisine tebliğ edilerek yürürlüğe girer. Düzenleyici işlem ise genel, soyut ve objektif kurallar koyan, belirsiz sayıda kişiyi muhatap alan işlemdir (yönetmelik gibi) ve kural olarak Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girer.
• İdari işlemin beş unsuru:
  • Yetki: İşlemi yapan makamın buna kanunen yetkili olmasıdır. Yetki gaspı, yasama veya yargı organına ait bir yetkinin idarece kullanılmasıdır (en ağır sakatlık, işlemi yok hükmünde bırakabilir); yetki tecavüzü ise bir idari makamın başka bir idari makamın yetkisini kullanmasıdır (daha hafif bir sakatlık).
  • Şekil (usul): İşlemin yapılışında izlenmesi gereken biçim ve usul kurallarıdır. Esaslı olmayan şekil eksiklikleri işlemi sakatlamaz; sonuca etkili, esaslı şekil eksiklikleri ise işlemi hukuka aykırı kılar.
  • Sebep: İdareyi işlemi yapmaya yönelten hukuki veya fiili nedendir; bulunmaması ya da yanlış olması işlemi sakatlar.
  • Konu: İşlemin doğurduğu hukuki sonuçtur; hukuken ve fiilen mümkün, kanuna uygun olmalıdır.
  • Amaç: Her idari işlem kamu yararına yönelik olmak zorundadır. İdarenin yetkisini kamu yararı dışında bir amaçla kullanması yetki saptırması (amaç unsurundaki sakatlık) olarak adlandırılır; en örtük ve ispatı en güç sakatlık türüdür.