Mevzuat masası
Kuralı, istisnasını ve süresini birlikte öğren.
6 bölüm · ~12 dk · 14 etkileşim
1Konu özeti
İlk bölüm! Temeli burada atıyoruz, acele etme.
Yerel yönetimlerin görevlerini yerine getirebilmesi, yeterli mali kaynağa ve etkin bir denetim mekanizmasına bağlıdır. Bu bölümde yerel yönetimlerin gelir kaynakları (öz gelirler, genel bütçe vergi gelirlerinden pay, borçlanma), bütçe süreci ile bu kuruluşlar üzerindeki iç denetim, dış denetim (Sayıştay) ve idari vesayet denetimi ele alınır. KPSS'de bu konu, gelir türlerinin ve denetim türlerinin doğru sınıflandırılması üzerinden sorulur.
2Temel kavramlar
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
Yerel yönetimlerin gelir kaynakları
Yerel yönetimlerin (belediye, il özel idaresi) başlıca gelir kaynakları şunlardır:
Öz gelirler
Yerel yönetimin kendi yetkisiyle topladığı vergi, resim, harç ve katılma payları (örneğin emlak vergisi, ilan ve reklam vergisi, çevre temizlik vergisi, harçlar).
Bu çeşitlilik, yerel özerkliğin mali boyutunu oluşturur; ancak yerel yönetimlerin gelirlerinin önemli bir bölümünün merkezi bütçeden aktarılan paylara dayanması, mali özerkliğin sınırlı kaldığı yönünde eleştirilere de konu olur.
Bütçe süreci
Belediye ve il özel idaresi bütçesi yıllık olarak hazırlanır ve ilgili yerel yönetimin karar organı (belediye meclisi / il genel meclisi) tarafından kabul edilmesiyle kesinleşir. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu ile uyumlu olarak, yerel yönetimlerde de stratejik plan ve performans esaslı bütçeleme anlayışı benimsenmiştir; bütçe hazırlanırken belediyenin stratejik planı ve performans programı dikkate alınır.
Denetim türleri
Yerel yönetimler üzerinde üç temel denetim türü uygulanır:
İç denetim
5018 sayılı Kanun kapsamında, yerel yönetimin kendi bünyesinde görevlendirilen iç denetçiler eliyle yürütülen; kaynakların etkili, ekonomik ve verimli kullanılıp kullanılmadığını değerlendiren denetimdir.
Bu üç denetim türü birbirinin yerine geçmez; her biri farklı bir amaç ve merciyle yürütülür: iç denetim kurum içi performans odaklıdır, Sayıştay denetimi TBMM adına dışsal mali denetimdir, idari vesayet ise merkezi idarenin hukukilik denetimidir.
3Çözümlü örnekler
Örneklere dikkat et; soruların çoğu buradan çıkar.
Bir belediyenin emlak vergisi ve çevre temizlik vergisi gelirleri, aşağıdaki gelir türlerinden hangisine örnektir?
Yerel yönetimlerin hesap ve işlemlerinin TBMM adına dışarıdan denetlenmesi hangi kurum eliyle gerçekleştirilir?
Bir belediye meclisi kararının, İçişleri Bakanlığı veya vali tarafından kanunda öngörülen bir sebeple incelenip onaylanması ya da iptal edilmesi hangi denetim türüne örnektir?
"Yerel yönetimlerin gelirlerinin tamamı öz gelirlerden oluşur, merkezi bütçeden herhangi bir pay aktarılmaz" ifadesi doğru mudur?
4Sık yapılan hatalar
Yarıyı geçtin, harika gidiyorsun! 2 bölüm kaldı.
5Sınavda nasıl soruluyor
Arada küçük sorular var, atlamadan çöz.
6Kısa tekrar
Son bölüm! Biraz kaldı, bitirmek üzeresin.