Dil atölyesi
Kuralı örnek cümlede yakala, sonra kendi cümlende kullan.
6 bölüm · ~13 dk · 15 etkileşim
1Konu özeti
İlk bölüm! Temeli burada atıyoruz, acele etme.
Fiiller konusu, KPSS Türkçe testinde hem doğrudan fiil çekimi (haber ve dilek kipleri) hem de daha sık sorulan fiilimsiler (eylemsiler) başlığıyla karşımıza çıkar. Fiilimsiler, fiilden türeyip isim, sıfat ya da zarf gibi görev üstlenen ama fiilin tüm özelliklerini taşımayan sözcüklerdir; en kritik nokta, aynı ekin bazen çekimli bir fiil bazen de bir fiilimsi oluşturabilmesidir. Bu yüzden ek tanımak yetmez, sözcüğün cümledeki görevine bakmak gerekir.
2Temel kavramlar ve kurallar
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
Fiil çekimi
Haber (bildirme) kipleri
Geniş zaman (-r/-ar/-ır: gelir, okur), şimdiki zaman (-yor: geliyor), gelecek zaman (-acak/-ecek: gelecek), görülen (di'li) geçmiş zaman (-dı: geldi), öğrenilen (miş'li) geçmiş zaman (-mış: gelmiş).
Fiilimsiler (eylemsiler)
Fiilimsi, fiil kökünden belirli eklerle türeyen ama kişi ve zaman eki almadığı, dolayısıyla tek başına yüklem olamadığı için cümleyi bitirmeyen sözcüktür. Üç türü vardır:
İsim-fiil (ad-fiil)
-mA, -mAk, -Iş ekleriyle kurulur (gelme, gelmek, geliş); fiili isimleştirir, cümlede özne, nesne ya da tümleç olabilir.
Fiilimsi ile çekimli fiili ayırma kuralı: Aynı ek (özellikle -dık, -an, -mez, -ış) hem fiilimsi hem de çekimli fiilin bir parçası olabilir. Sözcük kişi eki alıp cümleyi bitiriyorsa (gördük, dönmez, gülüş değil "gülüyoruz" gibi) çekimli fiildir; bir ismi nitelendiriyor ya da isim/zarf gibi kullanılıyorsa fiilimsidir. Ayrıca "-gi, -ecek (yiyecek gibi kalıcı isim), -ken" dışındaki bazı yapım ekleri fiilden isim/sıfat türetse de fiilimsi eki listesine (yalnızca yukarıdaki ekler) girmez; bu sözcükler fiilimsi değil, sıradan türemiş isim ya da sıfattır.
3Çözümlü örnekler
Örneklere dikkat et; soruların çoğu buradan çıkar.
"Dün akşam izlediğimiz film çok güzeldi." ile "Dün akşam bir film izledik." cümlelerinde "-dik" eki hangi görevdedir?
"Sözünden dönmez bir insandı." ile "O, sözünden asla dönmez." cümlelerinde "dönmez" sözcüğü nasıl ayırt edilir?
"Kitabı okuyunca çok şey öğrendim." cümlesindeki "okuyunca" sözcüğünün fiilimsi türü nedir?
"Yüzmek onun en sevdiği spordu." ile "Her sabah yüzmeye gidiyordu." cümlelerinde "yüzmek/yüzmeye" sözcüğünün fiilimsi türü ve görevi nedir?
"Vakitlice yola çıkarsa trafiğe yakalanmaz." cümlesindeki "çıkarsa" sözcüğünün yapısı nedir?
4Sık yapılan hatalar
Yarıyı geçtin, harika gidiyorsun! 2 bölüm kaldı.
5ÖSYM'de nasıl soruluyor
Arada küçük sorular var, atlamadan çöz.
6Kısa tekrar
Son bölüm! Biraz kaldı, bitirmek üzeresin.