KPSS GY-GK Sözcük Türleri konu anlatımı

Sözcük türleri konusu, bir cümledeki her sözcüğün hangi görevi üstlendiğini belirlemeyi öğretir. KPSS'de fiil dışındaki isim soylu sözcükler (isim, sıfat, zamir, zarf, edat, bağlaç, ünlem) genellikle tek başına ya da cümle ögeleriyle birlikte sorulur. Bu konunun püf noktası, aynı sözcüğün cümledeki konumuna ve görevine göre farklı türlere girebilmesidir: "bu" bir cümlede sıfat, başka bir cümlede zamir olabilir. Bu yüzden ezber değil, cümle içindeki işlevi görebilme becerisi gerekir.

• İsim (ad): Varlıkları ve kavramları karşılar. Özel isim (İstanbul, Ahmet) – cins isim (şehir, kitap); somut isim (masa) – soyut isim (sevgi); tekil – çoğul – topluluk ismi (sürü, takım, orman: tekil biçimde birden çok varlığı topluca anlatır).
• Sıfat (ön ad): Bir ismin önüne gelerek onu niteler ya da belirtir.
  • Niteleme sıfatı: İsmin nasıl olduğunu bildirir (güzel çocuk, yorgun gözler).
  • Belirtme sıfatları: İşaret sıfatı (bu, şu, o, öteki), sayı sıfatı (asıl: beş kitap; sıra: beşinci sıra; üleştirme: beşer kitap; kesir: yüzde beş), belgisiz sıfat (bazı, her, birkaç, hiçbir), soru sıfatı (hangi, kaç, nasıl bir).
• Zamir (adıl): İsmin yerini geçici olarak tutar; kendinden önce bir isim gerektirmez.
  • Kişi zamiri: ben, sen, o, biz, siz, onlar.
  • İşaret zamiri: bu, şu, o, bunlar, şunlar, onlar, öteki, beriki.
  • Belgisiz zamir: bazısı, kimi, herkes, hiçbiri, birçoğu.
  • Soru zamiri: kim, ne, nere, hangisi.
  • Dönüşlülük zamiri: kendi (öznenin işi bizzat kendisinin yaptığını vurgular).
  • İlgi zamiri "-ki": Bir ismin yerine geçer (Benim defterim kırmızı, seninki mavi. → "seninki" = senin defterin).
• Zarf (belirteç): Fiili, sıfatı ya da başka bir zarfı çeşitli yönlerden etkiler; isim değil, eylemi ya da niteliği belirtir.
  • Zaman zarfı: dün, şimdi, hemen, erken.
  • Yer-yön zarfı: içeri, dışarı, yukarı, ileri (fiile yönelmeyi bildirdiğinde zarf, bir varlığı adlandırdığında isimdir: "İçeri girdi" → zarf; "İçerisi çok sıcaktı" → isim).
  • Durum zarfı: yavaş, güzel, hızlı (bir ismi değil fiili nitelerse zarftır).
  • Azlık-çokluk zarfı: çok, az, biraz, oldukça (bir fiili ya da sıfatı derecelendirirse zarf; bir ismi belirtirse sıfattır: "çok çalıştı" zarf, "çok kitap" sıfat).
  • Soru zarfı: nasıl, ne zaman, neden, niçin.