Mevzuat masası
Kuralı, istisnasını ve süresini birlikte öğren.
6 bölüm · ~13 dk · 14 etkileşim
1Konu özeti
İlk bölüm! Temeli burada atıyoruz, acele etme.
Bu konu, Vatandaşlık testinin anayasa hukuku bölümüne giriş niteliğindedir ve iki ana başlıktan oluşur: devlet biçimleri (devletin egemenlik yapısına göre sınıflandırılması) ve anayasa kavramı ile türleri. Bu iki başlık, ilerideki Türk anayasa tarihi ve 1982 Anayasası konularının kavramsal çerçevesini oluşturur; dolayısıyla burada net oturtulan tanımlar sonraki konularda soru çözme hızını doğrudan artırır.
2Temel kavramlar
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
Devlet biçimleri (yapısına göre devlet):
Üniter (basit) devlet
Ülke üzerinde tek bir egemenlik, tek bir anayasa, tek bir yasama-yürütme-yargı örgütü bulunur. Merkezi yönetimin yanında yerinden yönetim (mahallî idareler) bulunabilir ve yetki genişliği ile yetki genişliği esasına dayalı yerinden yönetim uygulanabilir; ancak bu, devletin tekliğini bozmaz. Türkiye Cumhuriyeti üniter bir devlettir.
Bu üç yapı arasındaki en belirleyici ölçüt egemenliğin nerede toplandığı ve ayrılma hakkının bulunup bulunmadığıdır: üniterde tek merkez, federasyonda paylaşılmış ama bölünmez egemenlik ve federasyon lehine dış temsil, konfederasyonda ise egemenlik tamamen üye devletlerde kalır.
Anayasa kavramı: Anayasa, bir devletin temel organlarının kuruluşunu, bu organların birbiriyle ilişkilerini, yetkilerinin sınırlarını ve bireylerin temel hak ve özgürlüklerini düzenleyen, normlar hiyerarşisinin en üstünde yer alan hukuk kurallarının bütünüdür. Anayasanın iki temel işlevi vardır: devlet iktidarını sınırlamak ve temel hak ve özgürlükleri güvence altına almak.
Anayasa türleri:
Şekli (biçimsel) anayasa – Maddi (esas) anayasa
Şekli anlamda anayasa, adı "anayasa" olan, özel bir yapım ve değiştirme usulüne tabi tutulmuş yazılı belgedir. Maddi anlamda anayasa ise, hangi belgede veya kanunda yer aldığına bakılmaksızın, devletin temel yapısına, organlarına ve temel haklara ilişkin kuralların tümünü ifade eder; bu kurallar bazen özel kanunlarda da bulunabilir.
Anayasanın üstünlüğü: Normlar hiyerarşisinin en tepesinde anayasa yer alır; kanunlar ve diğer tüm düzenleyici işlemler anayasaya aykırı olamaz. Bu üstünlüğü somut olarak güvence altına alan mekanizma anayasaya uygunluk denetimidir (Anayasa Mahkemesi'nin norm denetimi).
3Çözümlü örnekler
Örneklere dikkat et; soruların çoğu buradan çıkar.
Bir devlette, ülkeyi oluşturan eyaletlerin kendi anayasaları ve kendi yasama meclisleri bulunmakta, ancak dış temsil ve savunma yetkisi tamamen merkezi hükûmete ait bulunmaktadır. Bu devlet biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
Bağımsız devletlerin ortak savunma amacıyla bir araya gelip oluşturduğu, üye devletlerin istedikleri zaman birlikten ayrılabildiği yapı aşağıdakilerden hangisidir?
Bir anayasanın değiştirilebilmesi için, olağan kanunlardan farklı olarak meclis üye tam sayısının nitelikli çoğunluğunun aranması ve gerektiğinde halkoylamasına başvurulması öngörülmüşse bu anayasa hangi türe girer?
Bir ülkede anayasa metni tek bir belge hâlinde bulunmamakta; temel kurallar tarihi belgeler, gelenekler ve mahkeme kararlarından oluşmaktadır. Bu ülke aşağıdaki anayasa türlerinden hangisine örnektir?
4Sık yapılan hatalar
Yarıyı geçtin, harika gidiyorsun! 2 bölüm kaldı.
5ÖSYM'de nasıl soruluyor
Arada küçük sorular var, atlamadan çöz.
6Kısa tekrar
Son bölüm! Biraz kaldı, bitirmek üzeresin.