Mevzuat masası
Kuralı, istisnasını ve süresini birlikte öğren.
6 bölüm · ~11 dk · 14 etkileşim
1Konu özeti
İlk bölüm! Temeli burada atıyoruz, acele etme.
Bu konu, KPSS Önlisans Vatandaşlık testinde anayasa hukukuna giriş niteliğindedir ve iki başlıktan oluşur: devlet biçimleri ve anayasa kavramı ile türleri. Bu iki başlık, ilerideki Türk anayasa tarihi ve 1982 Anayasası konularının temelini oluşturur; burada net oturtulan tanımlar sonraki konularda soru çözme hızını artırır.
2Temel kavramlar
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
Devlet biçimleri (yapısına göre devlet):
Üniter (basit) devlet
Ülke üzerinde tek bir egemenlik, tek bir anayasa, tek bir yasama-yürütme-yargı örgütü bulunur. Merkezi yönetimin yanında yerinden yönetim (mahallî idareler) bulunabilir; bu, devletin tekliğini bozmaz. Türkiye Cumhuriyeti üniter bir devlettir.
Bu üç yapı arasındaki en belirleyici ölçüt egemenliğin nerede toplandığı ve ayrılma hakkının bulunup bulunmadığıdır: üniterde tek merkez, federasyonda paylaşılmış ama bölünmez egemenlik, konfederasyonda ise egemenlik tamamen üye devletlerde kalır.
Anayasa kavramı: Anayasa, bir devletin temel organlarının kuruluşunu, bu organların birbiriyle ilişkilerini, yetkilerinin sınırlarını ve bireylerin temel hak ve özgürlüklerini düzenleyen, normlar hiyerarşisinin en üstünde yer alan hukuk kurallarının bütünüdür. Anayasanın iki temel işlevi vardır: devlet iktidarını sınırlamak ve temel hak ve özgürlükleri güvence altına almak.
Anayasa türleri:
Şekli (biçimsel) anayasa – Maddi (esas) anayasa
Şekli anlamda anayasa, adı "anayasa" olan, özel bir yapım ve değiştirme usulüne tabi yazılı belgedir. Maddi anlamda anayasa ise, hangi belgede yer aldığına bakılmaksızın, devletin temel yapısına ilişkin kuralların tümünü ifade eder.
Anayasanın üstünlüğü: Normlar hiyerarşisinin en tepesinde anayasa yer alır; kanunlar anayasaya aykırı olamaz. Bu üstünlüğü güvence altına alan mekanizma anayasaya uygunluk denetimidir.
3Çözümlü örnekler
Örneklere dikkat et; soruların çoğu buradan çıkar.
Bir ülkede eyaletlerin kendi anayasaları ve yasama meclisleri bulunmakta, dış temsil ve savunma yetkisi tamamen merkezi hükûmete ait bulunmaktadır. Bu devlet biçimi aşağıdakilerden hangisidir?
Bağımsız devletlerin ortak savunma amacıyla bir araya gelip oluşturduğu, üye devletlerin istedikleri zaman ayrılabildiği yapı aşağıdakilerden hangisidir?
Bir anayasanın değiştirilebilmesi için meclis üye tam sayısının nitelikli çoğunluğunun aranması ve gerektiğinde halkoylamasına başvurulması öngörülmüşse bu anayasa hangi türe girer?
Bir ülkede anayasa metni tek bir belge hâlinde bulunmamakta; temel kurallar tarihi belgeler, gelenekler ve mahkeme kararlarından oluşmaktadır. Bu ülke hangi anayasa türüne örnektir?
4Sık yapılan hatalar
Yarıyı geçtin, harika gidiyorsun! 2 bölüm kaldı.
5ÖSYM'de nasıl soruluyor
Arada küçük sorular var, atlamadan çöz.
6Kısa tekrar
Son bölüm! Biraz kaldı, bitirmek üzeresin.