Mevzuat masası
Kuralı, istisnasını ve süresini birlikte öğren.
6 bölüm · ~11 dk · 16 etkileşim
1Konu özeti
İlk bölüm! Temeli burada atıyoruz, acele etme.
Temel hak ve hürriyetler konusu, KPSS Önlisans Vatandaşlık testinin en çok soru getiren başlıklarından biridir. İki ana eksende çalışılır: hakların sınıflandırılması ve bu hakların hangi koşullarda sınırlanabileceği. Sorular çoğunlukla bir örnek olay verilerek "bu, hangi tür bir haktır" ya da "bu sınırlama anayasaya uygun mudur" şeklinde kurulur.
2Temel kavramlar
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
Hak ve hürriyetlerin sınıflandırılması:
Koruyucu (negatif statü) haklar
Devletin bireyin alanına müdahale etmemesini gerektiren haklardır. Yaşama hakkı, kişi dokunulmazlığı, özel hayatın gizliliği, konut dokunulmazlığı, düşünce ve din hürriyeti bu gruba girer.
Bu üç kategoriye bazen bireyin devlete karşı ödevlerini ifade eden pasif statü de eklenir (vergi ödevi, askerlik ödevi gibi).
Sınırlama rejiminin temel ilkeleri:
Kanunilik ilkesi
Temel hak ve hürriyetler ancak kanunla sınırlanabilir.
Olağanüstü hâllerde sınırlama: Savaş, sıkıyönetim veya olağanüstü hâlde hak ve hürriyetler kısmen veya tamamen durdurulabilir. Ancak bu dönemlerde dahi yaşama hakkına, maddi ve manevi varlığın bütünlüğüne dokunulamaz; kimse din, vicdan ve düşüncelerini açıklamaya zorlanamaz; suç ve cezalar geçmişe yürütülemez.
3Çözümlü örnekler
Örneklere dikkat et; soruların çoğu buradan çıkar.
Bir vatandaşın belediyeye dilekçe vererek şikâyette bulunması hangi tür bir hakkın kullanımıdır?
Devletin, herkesin parasız ilköğretim görebilmesi için okullar açması hangi tür bir hakkın gerçekleştirilmesidir?
Bir kanun, milli güvenlik gerekçesiyle haberleşme özgürlüğünü tamamen ve süresiz olarak ortadan kaldıracak biçimde sınırlıyorsa bu nasıl değerlendirilir?
Bir yönetmelikle, kanuni bir dayanağı olmaksızın toplantı hakkının tamamen yasaklanması nasıl değerlendirilir?
4Sık yapılan hatalar
Yarıyı geçtin, harika gidiyorsun! 2 bölüm kaldı.
5ÖSYM'de nasıl soruluyor
Arada küçük sorular var, atlamadan çöz.
6Kısa tekrar
Son bölüm! Biraz kaldı, bitirmek üzeresin.