Öğretmen odası
Kuramı, kuramcısını ve sınıftaki örneğini birlikte düşün.
6 bölüm · ~9 dk · 7 etkileşim
1Konu özeti
İlk bölüm! Temeli burada atıyoruz, acele etme.
Özel gereksinimli öğrenciler, gelişimsel, duyusal, bedensel, zihinsel ya da öğrenmeyle ilgili özellikleri nedeniyle genel eğitim ortamında akranlarından farklı destek ve düzenlemelere ihtiyaç duyan öğrencilerdir. Kaynaştırma (bütünleştirme) uygulaması, bu öğrencilerin mümkün olduğunca akranlarıyla aynı eğitim ortamında, ihtiyaç duydukları destek hizmetleriyle birlikte eğitim almasını amaçlayan bir yaklaşımdır. ÖABT rehberlik alan sınavında bu konu; kaynaştırmanın temel ilkeleri (en az kısıtlayıcı ortam, bireyselleştirilmiş eğitim, erken tanılama), bireyselleştirilmiş eğitim programının (BEP) işlevi, rehber öğretmenin bu süreçteki rolü ve kaynaştırma öğrencisiyle çalışırken dikkat edilmesi gereken tutumlar üzerinden sorulur.
Rehber öğretmenin bu alandaki görevi, tanı koymak ya da özel eğitim müfredatını hazırlamak değil; öğrencinin erken fark edilmesine, ailenin ve öğretmenlerin sürece hazırlanmasına, öğrencinin sosyal-duygusal uyumuna destek olmaya ve BEP geliştirme sürecine iş birliği içinde katkı sağlamaya yöneliktir.
2Temel kavramlar
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
Özel gereksinim ve kaynaştırma kavramları
Özel gereksinimli öğrenci; görme, işitme, zihinsel, bedensel, dil ve konuşma güçlüğü, özel öğrenme güçlüğü, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu, otizm spektrum bozukluğu ya da üstün yetenek gibi özellikleri nedeniyle eğitim ortamında ek düzenleme veya destek gerektiren öğrencidir. Kaynaştırma, bu öğrencilerin ayrı bir özel eğitim kurumunda değil, olabildiğince akranlarıyla birlikte genel eğitim ortamında eğitim almasını ifade eder.
En az kısıtlayıcı ortam ilkesi
Bu ilke, özel gereksinimli öğrencinin, ihtiyaç duyduğu desteği alabileceği ortamlar arasında akranlarından en az ayrıştığı, en normal eğitim ortamına yerleştirilmesi gerektiğini savunur. Öğrenci, ancak genel eğitim ortamında ihtiyaçları karşılanamıyorsa daha özelleşmiş (kaynak oda, özel eğitim sınıfı gibi) ortamlara yönlendirilir; karar, ihtiyaca göre esnek ve geri döndürülebilir olmalıdır.
Bireyselleştirilmiş eğitim programı (BEP)
BEP, özel gereksinimli bir öğrencinin mevcut performans düzeyine göre belirlenen, o öğrenciye özgü hedefleri, bu hedeflere ulaşmak için kullanılacak yöntem ve materyalleri, sorumlu kişileri ve değerlendirme ölçütlerini içeren yazılı bir plandır. BEP; sınıf öğretmeni, rehber öğretmen, varsa özel eğitim öğretmeni, veli ve gerektiğinde diğer uzmanların iş birliğiyle bir BEP geliştirme birimi tarafından hazırlanır ve düzenli aralıklarla gözden geçirilir. Amaç, öğrencinin genel müfredattan tamamen kopmasını değil, kendi hızında ve düzeyinde ilerlemesini sağlamaktır.
Erken tanılama ve yönlendirme
Rehber öğretmen, sınıf içi gözlemler, öğretmen ve veli görüşmeleri yoluyla gelişimsel ya da akademik açıdan risk taşıyan öğrencileri erken fark etmeye çalışır. Bu öğrenciler, gerektiğinde ileri değerlendirme için rehberlik araştırma merkezine (RAM) sevk edilir. Erken tanılama, öğrencinin ihtiyaç duyduğu desteğe zamanında ulaşmasını sağlayarak olası ikincil güçlüklerin (motivasyon kaybı, sosyal dışlanma gibi) önüne geçer.
Kaynaştırma sürecinde rehber öğretmenin rolü
- Öğretmenlere ve sınıf arkadaşlarına yönelik farkındalık ve kabul çalışmaları yürütmek.
- Veliyle düzenli iletişim kurarak süreci birlikte planlamak.
- Öğrencinin sosyal-duygusal uyumunu (akran ilişkileri, özgüven, aidiyet duygusu) desteklemek.
- BEP geliştirme birimine üye olarak katkı sağlamak; ancak akademik içerik ve yöntemi belirlemek özel eğitim öğretmeninin uzmanlık alanına daha yakındır.
- Sınıf içinde etiketleme, ayrımcılık ya da aşırı koruyucu tutumların önüne geçecek bir sınıf iklimi oluşturulmasına destek olmak.
Kaynaştırmada dikkat edilmesi gereken tutumlar
Kaynaştırma öğrencisinin sınıfa tam katılımı; akranların bilgilendirilmesi, öğretmenin farklılaştırılmış öğretim stratejilerini kullanması ve öğrencinin güçlü yönlerinin ön plana çıkarılmasıyla desteklenir. Öğrenciyi sürekli "farklı" olarak vurgulamak, ona yönelik beklentileri gereğinden düşük tutmak ya da tam tersine hiçbir destek sağlamadan akranlarıyla aynı ölçütlerle değerlendirmek, kaynaştırmanın temel amacına aykırı düşer.
3Çözümlü örnekler
Örneklere dikkat et; soruların çoğu buradan çıkar.
Otizm spektrum bozukluğu tanısı olan bir öğrenci, önce genel eğitim sınıfında haftada birkaç saat kaynak oda desteğiyle eğitim görüyor; ihtiyaçları arttıkça daha yoğun destek alacağı bir düzenlemeye geçiliyor, azaldıkça yeniden sınıfa dönüyor. Bu esnek ve geri döndürülebilir yerleştirme hangi ilkeye dayanır?
Bir okulda sınıf öğretmeni, rehber öğretmen, veli ve özel eğitim öğretmeni bir araya gelerek özel öğrenme güçlüğü olan bir öğrenci için o öğrenciye özgü hedefler, yöntemler ve değerlendirme ölçütleri içeren yazılı bir plan hazırlıyor. Bu plan nedir?
Bir rehber öğretmen, sınıfında dikkat süresi kısa, yönergeleri takip etmekte güçlük çeken bir öğrenciyi fark ederek öğretmen ve veliyle görüşüyor, gözlemlerini kaydediyor ve gerekli görürse RAM'a yönlendirme sürecini başlatıyor. Bu davranış hangi işlevi yansıtır?
Bir öğretmen, sınıfındaki kaynaştırma öğrencisini derste sürekli "o farklı, ona kolay sorular sorun" diyerek diğer öğrencilerin önünde vurguluyor ve öğrenciyi grup çalışmalarının dışında tutuyor. Bu tutum kaynaştırmanın hangi ilkesiyle çelişir?
4Sık yapılan hatalar
Yarıyı geçtin, harika gidiyorsun! 2 bölüm kaldı.
5Sınavda nasıl soruluyor
Arada küçük sorular var, atlamadan çöz.
6Kısa tekrar
Son bölüm! Biraz kaldı, bitirmek üzeresin.