Konu anlatımı
Oku, dene, pekiştir.
5 bölüm · ~8 dk · 7 etkileşim
Trafik yalnızca yolda olanları değil, havayı, suyu, toprağı ve kulaklarımızı da etkiler. Bu konuda trafiğin yol açtığı çevre sorunlarını, egzoz gazlarını ve hem cebini hem çevreyi koruyan ekonomik sürüşü öğreneceksin.
1Trafikten kaynaklanan çevre sorunları
İlk bölüm! Temeli burada atıyoruz, acele etme.
Trafiğin çevreye en önemli zararları hava ve gürültü kirliliğidir. Bunlara aracın sızdırdığı sıvıların ve yola atılan çöplerin yol açtığı toprak ve su kirliliği eklenir.
| Kirlilik | Trafikteki kaynağı | Ne yaparsın? |
|---|---|---|
| Hava | Egzoz gazları, bakımsız motor, gereksiz rölanti | Bakım, ekonomik sürüş, toplu taşıma |
| Gürültü | Gereksiz korna, delik egzoz susturucusu | Korna çalmaz, susturucuyu onarırsın |
| Toprak ve su | Sızan yağ, yakıt, antifriz; dere kenarında araç yıkamak | Sızıntıyı onarır, aracı uygun yerde yıkarsın |
| Atık | Yola atılan çöp ve izmarit; eski yağ, akü, lastik | Çöp kutusuna, toplama noktasına verirsin |
Trafik sıkışıklığı da çevre sorunudur: Sık dur-kalk ve rölantide bekleme yakıt tüketimini ve hava kirliliğini artırır.
2Egzoz gazları
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
Taşıtlardan çıkan egzoz gazlarının çevreye en önemli zararı havayı kirletmesidir.
- Dizel egzozundaki partikül (is) solunumla akciğerlere ulaşır, sağlığa zarar verir.
- Katalitik konvertör, egzoz gazındaki zararlı maddeleri daha az zararlı gazlara dönüştürür.
- Emisyon ölçümü, egzozdan çıkan zararlı gazların sınır değerleri aşıp aşmadığını belirler.
- Kurşunsuz benzin, egzozdan havaya zehirli kurşun yayılmasını önler.
- Egzozundan koyu duman çıkan, motor ayarı bozuk araçta yakıt tam yanmaz; hava daha çok kirlenir. Araç bakıma götürülür.
- Egzoz gazı çok az olan ya da hiç olmayan araçlar (ör. elektrikli araçlar) hava kirliliğini azaltır.
Soldan birini, sonra sağdan eşini seç.
3Gürültü kirliliği
Yarıyı geçtin, harika gidiyorsun! 2 bölüm kaldı.
Gürültüyü azaltmanın iki temel yolu vardır: Korna gereksiz çalınmaz ve egzoz susturucusu sağlam, bakımlı tutulur. Delinmiş susturucu gürültü kirliliğine yol açar, onarılmalıdır. Gece yarısı arkadaşına geldiğini haber vermek için korna çalmak çevredekileri rahatsız eder.
Çevreyle ilgili işaretler
I numaralı işaret yakında hastane olduğunu bildirir; bu bölgede özellikle gereksiz korna çalmaktan kaçınırsın. II numaralı işaret tehlikeli eğimi (dik iniş) bildirir; uzun inişte frenleri korumak için düşük vitese geçip motor freninden yararlanırsın.
4Ekonomik sürüş
Bunu bir arkadaşına anlatabilir misin? Kafanda bir dene.
Yakıt tasarrufu çevreyi de korur, çünkü yakılan yakıt azaldıkça havaya salınan zararlı gaz da azalır.
Yakıt tüketimini artıranlar:
- Ani hızlanıp ani fren yapmak.
- Yüksek hız: Hava direnci hızla artar, yakıt ve egzoz gazı artar.
- Otoyolda yüksek hızda camları açık tutmak (hava direnci artar).
- Klimayı gereksiz çalıştırmak.
- Düşük lastik basıncı: Yakıt tüketimi artar, lastik çabuk aşınır.
- Tıkalı hava filtresi: Motora yeterli hava gitmez, yakıt ve zararlı gaz artar.
- Bagajda sürekli gereksiz yük taşımak, kullanılmayan tavan taşıyıcısını sökmemek.
- Motoru uzun süre rölantide bırakmak.
Yakıt tüketimini azaltanlar:
- Motor devrini gereksiz yükseltmeden vitesleri zamanında büyütmek.
- Çalıştırdıktan kısa süre sonra düşük devirde, sakin sürüşle yola çıkmak; motoru ısıtmak için uzun süre rölantide beklememek.
- Lastik basıncını düzenli kontrol etmek, hava filtresini zamanında değiştirmek, aracı düzenli bakıma götürmek. Bakımsız araç daha çok yakar, havayı daha çok kirletir.
- I.Toplu taşıma araçlarını kullanmak
- II.Aynı yere gidenlerin tek araçla yolculuk etmesi
- III.Hareket etmeden önce motoru uzun süre rölantide çalıştırmak
Yukarıdakilerden hangileri trafikten kaynaklanan hava kirliliğini azaltır?
5Atıklar ve doğayı koruma
Son bölüm! Biraz kaldı, bitirmek üzeresin.
- Kullanılmış motor yağı atık yağ toplama noktasına ya da yetkili servise teslim edilir.
- Kullanılmış akü ve lastikler geri kazanım için toplama noktalarına ya da satıcılara verilir.
- Araçtan sızan yağ, yakıt ya da antifriz toprağı ve suları kirletir; sızıntı fark edilince araç onarılır.
- Araç dere ya da göl kenarında yıkanmaz; deterjan, yağ ve çamur suyu kirletir.
- Yola çöp ya da sigara izmariti atılmaz. İzmarit yol kenarında yangına yol açabilir. Atıkları araçta biriktirip uygun çöp kutusuna atarsın.
- Ormanlık alanda mola verirken ateş yakmaz, çöp bırakmazsın.
- Yol kenarındaki ağaçlar ve bitki örtüsü gürültüyü ve hava kirliliğini azaltır, toprak kaymasını önler.
- Kısa mesafelerde yürümek ya da bisiklet kullanmak, toplu taşımayı tercih etmek çevreyi korur.
Düşük lastik basıncı yakıt tasarrufu sağlar.
Kullanılmayan tavan taşıyıcısını sökmek yakıt tüketimini azaltır.
Kullanılmış motor yağı toprağa dökülebilir.
Delinmiş egzoz susturucusu gürültü kirliliğine yol açar.