Ehliyet Trafikle İlgili Temel Kavramlar ve Tanımlar konu anlatımı

Trafik kurallarının hepsi birkaç temel kavrama dayanır. Sınavda bu kavramlar hem doğrudan tanım olarak hem de küçük bir durum anlatılarak sorulur. Bu yüzden tanımı ezberlemekle kalma, her kavramı gerçek bir trafik durumuyla eşleştir.

Karayolu, trafik için kamunun yararlanmasına açık olan arazi şeridi, köprüler ve alanlardır. Trafik ise yayaların, hayvanların ve araçların karayolları üzerindeki hâl ve hareketleridir. Yani karayolu bir yer, trafik o yerde olup bitenlerin tamamıdır.

Karayolunu kullanan herkes trafiğin bir parçasıdır: sürücü, yolcu, yaya ve trafik görevlisi.

Taşıt, karayolunda insan, hayvan ya da yük taşımaya yarayan araçtır. Taşıtlar kendi gücüyle hareket edip etmemesine göre ikiye ayrılır:

Bir karayolunu kesitten düşünürsen ortada taşıtların gittiği bölüm, kenarlarda yayalara ve zorunlu durmalara ayrılmış bölümler vardır.

• Taşıt yolu: Karayolunun taşıtların gidiş ve gelişi için kullanılan bölümü.
• Şerit: Taşıt yolunun, taşıtların tek sıra hâlinde düzenli akmasına yarayan, yol çizgisiyle belirlenmiş bölümü.
• Banket: Taşıt yolunun dışında kalan, yaya yolu olarak kullanılabilen ya da araçların zorunlu durmalarına ayrılan kenar bölüm.
• Kaldırım (yaya yolu): Taşıt yolundan ayrılmış, genellikle yükseltilmiş ve yayalara ayrılmış bölüm.
• Platform: Taşıt yolu ile banketlerin ya da yaya yollarının tümü.
• Refüj: Bölünmüş yolda gidiş ve geliş yönlerini ayıran, taşıt trafiğine ayrılmamış bölüm.
• Ada: Kavşakta trafiği yönlendirmek ya da yayaların güvenle beklemesini sağlamak için yapılan, taşıt trafiğine kapalı alan.

• Bölünmüş yol: Gidiş ve geliş yönleri refüj, bariyer gibi bir ayırıcıyla ayrılmış karayolu.
• Otoyol: Yalnızca motorlu taşıtlara açık, erişme kontrollü, giriş ve çıkışları belirli yerlerden yapılan bölünmüş karayolu. Yayalar ve motorsuz taşıtlar otoyolu kullanamaz.
• Ana yol ve tali yol: Kavşakta geçiş hakkı bakımından öncelikli yol ana yoldur; ona bağlanan ve geçiş hakkı bakımından sonra gelen yol tali yoldur.
• Kavşak: İki ya da daha fazla karayolunun kesişmesi ya da birleşmesiyle oluşan ortak alan.
• Hemzemin geçit (demiryolu geçidi): Karayolu ile demiryolunun aynı seviyede kesiştiği yer.
• Yerleşim yeri: Giriş ve çıkışı trafik işaretleriyle belirlenmiş yerleşim alanı.

Bu üç kavram sınavda genellikle bir durum anlatılarak sorulur. Farkı neden durduğun ve ne kadar kaldığın belirler.

Geçiş hakkı, yayaların ve sürücülerin kurallara göre belirli bir yerde öteki yol kullanıcılarından önce geçebilme hakkıdır. Örneğin kontrolsüz bir kavşakta sağdan gelen aracın önce geçmesi geçiş hakkıdır.

Geçiş üstünlüğü ise ambulans, itfaiye ve polis gibi araçların görev sırasında ışıklı ve sesli uyarı vererek öteki araçlardan önce geçebilmesidir.

Trafik kazası, karayolunda hareket hâlindeki bir ya da birden fazla aracın karıştığı, ölüm, yaralanma ya da maddi hasarla sonuçlanan olaydır. Bir olayın trafik kazası sayılması için hareket hâlindeki en az bir aracın olaya karışması gerekir.