Zaman yolculuğu
Olayları sıraya diz, nedenini ve sonucunu birlikte hatırla.
6 bölüm · ~14 dk · 16 etkileşim
1Konu özeti
İlk bölüm! Temeli burada atıyoruz, acele etme.
Sosyal politika, Sanayi Devrimi'nin (18. yüzyıl sonu – 19. yüzyıl) yol açtığı "emek sorunu"na (uzun çalışma süreleri, düşük ücretler, çocuk ve kadın işçiliği, iş kazaları, sağlıksız barınma ve kentleşme) verilen tarihsel bir yanıt olarak doğmuştur. Klasik liberalizmin bırakınız yapsınlar, bırakınız geçsinler anlayışı karşısında önce fabrika yasaları, ardından zorunlu sosyal sigortalar ve nihayet refah devleti modeli geliştirilmiştir. Bu gelişim çizgisi; ütopik sosyalistler, Alman Katedersosyalistleri, Bismarck'ın sosyal sigorta reformları, ILO'nun kuruluşu, Beveridge Raporu ve 1980 sonrası neoliberal dönüşüm gibi kilometre taşlarıyla izlenir.
2Temel kavramlar
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
Emek sorunu (işçi sorunu)
Sanayi Devrimi ile fabrika sisteminin yaygınlaşması sonucunda ortaya çıkan; günde 14-16 saate varan çalışma süreleri, düşük ücretler, çocuk ve kadın işçi istihdamı, iş kazaları ve meslek hastalıkları ile sağlıksız kentleşmeden oluşan sorunlar bütünü.
3Çözümlü örnekler
Örneklere dikkat et; soruların çoğu buradan çıkar.
Örnek 1: "Bir ülkede şansölye, sosyalist partiyi yasaklayan baskıcı yasalar çıkarırken aynı dönemde işçilere yönelik hastalık, iş kazası ve yaşlılık sigortalarını zorunlu hâle getirmiştir." Bu politika hangi yaklaşımı örnekler? Yanıt: Bu, Bismarck'ın "sopa ve şeker" politikasıdır; baskı (sosyalist yasalar) ile sosyal sigorta (şeker) bir arada uygulanarak işçi sınıfının devlete bağlanması ve sosyalist hareketin etkisinin kırılması amaçlanmıştır.
Örnek 2: "Beşikten mezara kadar" ilkesiyle anılan ve tüm vatandaşları kapsayan evrensel bir sosyal güvenlik sistemi önerisi hangi rapordur ve bu rapor hangi model ile ilişkilendirilir? Yanıt: Beveridge Raporu (1942); vatandaşlık temelli, evrensel kapsamı esas alan Beveridge modelinin temelini oluşturur; Bismarck modelinden farklı olarak hak, çalışma statüsüne değil vatandaşlığa dayanır.
Örnek 3: 1929 Büyük Buhran sonrasında ABD'de sosyal güvenlik alanında atılan en önemli yasal adım hangisidir? Yanıt: 1935 tarihli Social Security Act; federal düzeyde yaşlılık aylığı, işsizlik sigortası ve dul-yetim aylığı sistemlerini kurarak Keynesyen müdahaleci devlet anlayışının somut bir yansıması olmuştur.
Örnek 4: 1970'lerde yaşanan petrol krizleri ve stagflasyon, sosyal politika açısından hangi dönüşümü tetiklemiştir? Yanıt: Refah devletinin mali sürdürülebilirliği sorgulanmış; Thatcher ve Reagan örneklerinde görülen özelleştirme, kamu harcamalarının kısılması ve piyasa mekanizmasının öne çıkarılmasını içeren neoliberal dönüşüm başlamıştır.
4Sık yapılan hatalar
Yarıyı geçtin, harika gidiyorsun! 2 bölüm kaldı.
5Sınavda nasıl soruluyor
Arada küçük sorular var, atlamadan çöz.
6Kısa tekrar
Son bölüm! Biraz kaldı, bitirmek üzeresin.