KPSS A Hukuk Haciz, Paraya Çevirme ve Paylaştırma konu anlatımı

1Konu özeti

İlk bölüm! Temeli burada atıyoruz, acele etme.

Haciz, alacaklının talebi üzerine, kesinleşmiş (veya kesinleşmiş sayılan) bir icra takibinde, borçlunun mal ve haklarına icra dairesi tarafından hukuken el konulmasıdır. Haciz, malın mülkiyetini alacaklıya geçirmez; yalnızca haczedilen mal üzerinde borçlunun tasarruf yetkisini, cebri satışa kadar kısıtlar. Haczi takip eden aşamalar, haczedilen malın kıymetinin takdiri, paraya çevrilmesi (satış) ve elde edilen bedelin hak sahipleri arasında paylaştırılmasıdır. Bu üç aşama, cüzi icranın (haciz yoluyla takibin) alacaklıyı fiilen tatmin eden son ve en somut evreleridir.

2Temel kavramlar ve doktrin

Önemli yerleri altını çizer gibi oku.

Konu kartları1 / 10

Haciz talebi ve süresi

Takip kesinleştikten sonra alacaklı, kanunda öngörülen süre içinde (klasik olarak bir yıl) haciz talebinde bulunmazsa takip düşer; alacaklının yeniden haciz isteyebilmesi için takip talebini yenilemesi gerekir. Bu kural, takip ekonomisi ilkesiyle bağlantılı olup alacaklıyı işlemlerini süresinde takip etmeye teşvik eder.

3Çözümlü örnekler

Örneklere dikkat et; soruların çoğu buradan çıkar.

Örnek 1

Alacaklı A, borçlu B'nin üçüncü kişi C'deki banka hesabına haciz koydurmuş; C'ye birinci haciz ihbarnamesi tebliğ edilmiş ancak C süresinde itiraz etmemiştir. C daha sonra hesapta hiç para bulunmadığını iddia etmek istemektedir. Bu iddia nasıl değerlendirilir?

Örnek 2

Bir alacaklı, borçlunun aracına haciz koydurmuş ancak kanunda öngörülen süre içinde satış talebinde bulunmamıştır. Bu ihmalin sonucu nedir?

Örnek 3

Aynı taşınır mal üzerinde hem rehin hakkı sahibi bir alacaklı hem de sıradan (adi) haciz alacaklıları bulunmakta, satış bedeli tüm alacaklıları tatmin etmeye yetmemektedir. Paylaştırma nasıl yapılır?

Örnek 4

Kıymet takdiri raporunu gerçek değerin çok altında bulan bir alacaklı, bu duruma karşı ne yapabilir?

4Sık yapılan hatalar

Yarıyı geçtin, harika gidiyorsun! 2 bölüm kaldı.

İstisnaya dikkat

Haczin, malın mülkiyetini alacaklıya geçirdiğini sanmak; oysa haciz yalnızca tasarruf yetkisini kısıtlayan bir el koyma işlemidir, mülkiyet devri satış aşamasında gerçekleşir.
Maaş haczinde oranın her zaman aynı olduğunu düşünmek; nafaka alacakları için kanunun daha geniş bir haciz imkânı tanıdığını gözden kaçırmak.
Üçüncü kişideki alacak ve hakların haczinde, birinci haciz ihbarnamesine itiraz edilmemesinin sonuçsuz kalacağını sanmak; oysa bu durum üçüncü kişi aleyhine önemli bir kabul karinesi doğurur.
İstihkak iddiasının, hiçbir süre ve usule tabi olmadan her zaman ileri sürülebileceğini sanmak; oysa süresinde istihkak davası açılmazsa üçüncü kişinin iddiası lehine sonuç doğar.
Taşınmaz haczinin de menkul mallardaki gibi fiziksel bir el koyma ile gerçekleştiğini sanmak; taşınmaz haczi tapu siciline şerh verilmesiyle olur.
Rehinli alacaklı ile adi alacaklının paylaştırmada eşit sırada olduğunu düşünmek; rehinli alacaklı rehin konusu maldan öncelikle tatmin edilir.
Satış talebinin süresiz olarak her zaman yapılabileceğini sanmak; kanunda öngörülen süre geçirilirse haciz düşer.

5Sınavda nasıl soruluyor

Arada küçük sorular var, atlamadan çöz.

6Kısa tekrar

Son bölüm! Biraz kaldı, bitirmek üzeresin.

Akılda kalsın

Haciz, borçlunun malına hukuken el konulmasıdır; mülkiyeti değil, tasarruf yetkisini kısıtlar.
Haciz kural olarak süreye tabidir (kesinleşmeden itibaren belirli bir süre içinde talep edilmelidir); aksi hâlde takip düşer.
Maaş haczinde genel oran sınırlıdır; nafaka alacakları için daha geniş haciz imkânı tanınmıştır.
Üçüncü kişideki alacak ve hakların haczinde, birinci haciz ihbarnamesine süresinde itiraz edilmemesi üçüncü kişi aleyhine kabul karinesi doğurur.
İstihkak iddiasına süresinde itiraz edilir ve istihkak davası açılmazsa iddia sahibi üçüncü kişi lehine sonuç doğar.
Satış açık artırma yoluyla yapılır; kıymet takdirine ve ihaleye karşı şikayet yolu açıktır.
Paylaştırmada rehinli alacaklı öncelikli tatmin edilir; kalan tutar sıra cetveline göre imtiyazlı ve adi alacaklılar arasında paylaştırılır.