Mevzuat masası
Kuralı, istisnasını ve süresini birlikte öğren.
6 bölüm · ~14 dk · 15 etkileşim
1Konu özeti
İlk bölüm! Temeli burada atıyoruz, acele etme.
İlamsız icra, alacaklının elinde bir mahkeme ilamı bulunmasa dahi, salt kendi beyanına dayanarak doğrudan icra dairesine başvurup takip başlatabildiği icra yoludur. Kanun, alacaklının iddiasının doğruluğunu araştırmaz; icra dairesi, kendisine bildirilen alacak için doğrudan bir ödeme emri düzenler. Borçlunun bu iddiaya karşı kendini savunma imkânı, ödeme emrine itiraz yoluyla tanınmıştır. İlamsız icranın üç görünümü vardır: genel haciz yoluyla takip (en sık uygulanan, herhangi bir para alacağı için), kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu (bono, poliçe, çek gibi kambiyo senetlerine dayanan alacaklar için özel ve hızlandırılmış bir yol) ve kiralanan taşınmazların ilamsız tahliyesi (kira alacağına dayalı olarak hem alacağın hem de tahliyenin talep edilebildiği özel bir yol). Bu konuda ağırlık, genel haciz yolu ile takip sürecine ve borçlunun itiraz sistemine verilir.
2Temel kavramlar ve doktrin
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
Ödeme emri
İcra dairesi, takip talebi üzerine bir ödeme emri düzenleyip borçluya tebliğ eder. Ödeme emrinde borç miktarı, dayanağı, ödeme için tanınan süre, borçlunun itiraz hakkı ve mal beyanında bulunma yükümlülüğü ile bunlara uymamanın sonuçları belirtilir.
- İtirazın kaldırılması (icra mahkemesinde): Alacaklı, elindeki belgenin niteliğine göre itirazın kesin ya da geçici kaldırılmasını isteyebilir. Bu yol, icra mahkemesinde, itirazın alacaklıya tebliğinden itibaren belirli (kanunda öngörülen, hak düşürücü) bir süre içinde kullanılmalıdır.
- İtirazın iptali davası (genel görevli mahkemede – asliye hukuk/ticaret): Alacaklı, itirazın kendisine tebliğinden itibaren 1 yıl içinde genel mahkemede itirazın iptali davası açabilir; bu, alacağın esastan incelenmesini sağlayan olağan bir dava yoludur.
Alacaklı bu iki yol arasında seçimlik bir haktan yararlanır; itirazın kaldırılması talebiyle sonuç alamayan alacaklı, süresi içinde itirazın iptali davası da açabilir.
İcra inkâr tazminatı
İtirazın kaldırılması veya itirazın iptali davası sonunda, itiraz ettiği hâlde haksız çıkan borçlu, alacaklıya; buna karşılık haksız yere takip yapan/itirazın kaldırılmasını isteyen alacaklı da borçluya, takip konusu alacağın (veya reddedilen kısmın) belirli bir oranından az olmamak üzere icra (veya kötü niyet) tazminatı ödemekle yükümlü tutulabilir. Bu tazminatın amacı, asılsız itirazları ve asılsız takipleri caydırmaktır.
3Çözümlü örnekler
Örneklere dikkat et; soruların çoğu buradan çıkar.
Alacaklı A, borçlu B hakkında genel haciz yoluyla ilamsız takip başlatmış; ödeme emri B'ye usulüne uygun tebliğ edilmiştir. B, tebliğden itibaren 7 gün içinde herhangi bir işlem yapmamıştır. A şimdi ne yapabilir?
Alacaklı C, adi bir senede (imzalı borç senedi) dayanarak başlattığı genel haciz yolu ile takipte borçlu D, süresinde hem borca hem imzaya itiraz etmiştir. C, itirazın kaldırılması yerine 1 yıl içinde genel mahkemede itirazın iptali davası açmış ve dava, borcun gerçekten var olduğu gerekçesiyle C lehine sonuçlanmıştır. Bu durumda mahkeme neye hükmedebilir?
Alacaklı E, elindeki bir bonoya dayanarak borçlu F hakkında kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takip başlatmıştır. F, ödeme emrinin tebliğinden 7 gün sonra icra dairesine itiraz dilekçesi vermiştir. Bu itiraz geçerli midir?
Borçlu G, ödeme emrine süresinde itiraz etmiş ve takip durmuştur. Alacaklı H, itirazın kaldırılması yoluna gitmeyip beklemekte, herhangi bir işlem yapmamaktadır. Takibin akıbeti ne olur?
4Sık yapılan hatalar
Yarıyı geçtin, harika gidiyorsun! 2 bölüm kaldı.
5Sınavda nasıl soruluyor
Arada küçük sorular var, atlamadan çöz.
6Kısa tekrar
Son bölüm! Biraz kaldı, bitirmek üzeresin.