KPSS A Hukuk Şirketler Hukuku konu anlatımı

Şirketler hukuku, birden fazla kişinin ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere emek ve/veya sermayelerini birleştirdikleri ortaklık ilişkilerini düzenler. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK), ticaret şirketlerini kollektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirket olarak beş türde sayar; bunların dışında kalan ve Türk Borçlar Kanunu'na (TBK) tabi adi şirket ise bir ticaret şirketi değildir. KPSS A Grubu Hukuk'ta bu konu; şirket türlerinin nitelikleri, ortakların sorumluluk rejimleri ve bunların birbirinden ayrımı üzerine kurulu sorularla sıkça karşımıza çıkar.

Şirket türlerine genel bakış

Kollektif şirket (TTK m.211-303)

• Ticari bir işletmeyi bir ticaret unvanı altında işletmek amacıyla kurulan, ortaklarından hiçbirinin sorumluluğu şirket alacaklılarına karşı sınırlandırılmamış olan şirkettir.
• Ortakların tamamı gerçek kişi olmak zorundadır; tüzel kişiler kollektif şirkete ortak olamaz.
• Aksi şirket sözleşmesinde kararlaştırılmadıkça, her ortak tek başına şirketi yönetmeye ve temsile yetkilidir; ancak diğer ortaklardan herhangi biri bu işleme itiraz ederse, işlem ortaklar kurulu kararına bırakılır.
• Ortaklar, şirket borçlarından müteselsil ve sınırsız sorumludur; ancak bu sorumluluk ikinci derecededir — alacaklı önce şirkete karşı takip yapmalı, takibin sonuçsuz kalması veya şirketin iflasına karar verilmiş olması hâlinde ortaklara başvurabilir.

Komandit şirket (TTK m.304-328 ve m.564-572)

• Adi komandit şirkette: iki tür ortak bulunur: Komandite ortak — şirket alacaklılarına karşı sınırsız sorumlu, kural olarak yönetime yetkili, yalnızca gerçek kişi olabilir. Komanditer ortak — sorumluluğu koyduğu ya da koymayı taahhüt ettiği sermaye ile sınırlı, kural olarak şirketin yönetimine ve temsiline katılamaz, ancak denetim ve bilgi alma hakkına sahiptir; gerçek veya tüzel kişi olabilir.
• Sermayesi paylara bölünmüş komandit şirkette: ise sermaye paylara bölünmüştür; ortaklardan bir veya birkaçı kollektif şirket ortağı gibi sınırsız (komandite), diğerleri ise anonim şirket pay sahibi gibi sınırlı (komanditer) sorumludur. Kanunda aksi öngörülmedikçe bu şirket türü anonim şirket hükümlerine tabidir.

Limited şirket (TTK m.573-644)

• Bir veya daha çok gerçek ya da tüzel kişi tarafından kurulabilen, esas sermayesi belirli ve paylara bölünmüş olan şirkettir.
• Ortaklar, şirkete karşı koymayı taahhüt ettikleri sermaye ile sorumludur; şirketin özel hukuktan doğan borçlarından kural olarak yalnızca şirket malvarlığı ile sorumluluk söz konusudur; ortakların kişisel malvarlığına bu borçlar için başvurulamaz.
• İstisna: Ortaklar, şirketten tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen ya da tahsil edilemeyeceği anlaşılan kamu alacaklarından (vergi, sigorta primi vb.), esas sermaye payları oranında ikinci derecede sorumludur (6183 sayılı Kanun).
• Limited şirket ortaklarının sayısı elliyi aşamaz.
• Zorunlu organları genel kurul ve **müdür(ler)**dir.

Anonim şirket (TTK m.329-563)

• Sermayesi belirli ve paylara bölünmüş olan, borçlarından yalnızca kendi malvarlığıyla sorumlu olan şirkettir.
• Pay sahipleri, şirkete karşı yalnızca taahhüt ettikleri sermaye payı ile sorumludur; şirket alacaklılarına karşı kişisel bir sorumlulukları bulunmaz.
• Anonim şirket tek pay sahibiyle de kurulabilir.
• Zorunlu organları genel kurul ve yönetim kuruludur.

Kuruluş, tür değiştirme ve birleşme

• Tüm ticaret şirketleri, kanunda öngörülen kuruluş işlemlerinin tamamlanması ve ticaret siciline tescil ile tüzel kişilik kazanır.
• Tür değiştirmede (TTK m.180 vd.): şirketin tüzel kişiliği kesintisiz devam eder; eski şirket sona ermez, yalnızca yeni bir türe dönüşerek varlığını sürdürür.
• Birleşmede (TTK m.136 vd.): , devrolunan şirketin malvarlığı aktif ve pasifiyle birlikte külli halefiyet yoluyla devralan şirkete geçer; devrolunan şirketin tüzel kişiliği tasfiyesiz olarak sona erer.