Mevzuat masası
Kuralı, istisnasını ve süresini birlikte öğren.
6 bölüm · ~23 dk · 27 etkileşim
1Konu özeti
İlk bölüm! Temeli burada atıyoruz, acele etme.
Ticari işletme hukuku, Türk Ticaret Hukukunun temel taşını oluşturur; ticaret şirketleri, kıymetli evrak ve diğer tüm ticari kurumlar bu temel üzerine inşa edilir. Bu başlık altında; ticari işletme ve tacir kavramları, tacir olmanın doğurduğu hak ve yükümlülükler, ticaret unvanı, ticaret sicili ve haksız rekabete ilişkin 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) hükümleri incelenir. KPSS A Grubu Hukuk'ta bu konu, hem doğrudan tanım sorularıyla hem de somut olay temelli, tacirlik sıfatının sonuçlarını sorgulayan sorularla sıkça karşımıza çıkar.
2Temel kavramlar/doktrin
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
Ticari işletme ve tacir
Ticari işletme (TTK m.11/1)
Esnaf işletmesi için öngörülen sınırı aşan düzeyde gelir sağlamayı hedef tutan faaliyetlerin, devamlı ve bağımsız şekilde yürütüldüğü işletmedir. Ticari işletme, bir malvarlığı olup kendisi başlı başına bir hukuk süjesi (kişi) değildir; hak ve borçların süjesi, işletmeyi işleten tacirdir.
Tacir sıfatının sonuçları
- İflasa tabi olma: Yalnızca tacirler iflas yoluyla takip edilebilir ve iflasını isteyebilir.
- Ticaret siciline kayıt ve ticaret unvanı seçme zorunluluğu.
- Ticari defter tutma yükümlülüğü.
Basiretli bir iş insanı gibi davranma yükümü (TTK m.18/2)
Her tacirin, ticaretine ait tüm faaliyetlerinde basiretli bir iş insanı gibi hareket etmesi gerekir. Bu ölçü, tacirin sorumluluğunun ağırlaştırılması, hâkimin taktir yetkisi kullandığı hâllerde (örneğin cezai şartın indirilmesi) daha katı bir denetim yapılması sonucunu doğurur.
Ticaret unvanı ve işletme adı
Ticaret unvanı
Tacirin, ticari işletmesiyle ilgili işlemlerinde kullandığı addır. Gerçek kişi tacirler, ticaret unvanlarında kendi ad ve soyadlarını kısaltmadan kullanmak zorundadır. Tüzel kişi tacirler (ticaret şirketleri) ise unvanlarında işletme konusunu ve şirket türünü gösteren ibareye yer vermek zorundadır.
Ticaret sicili
- Ticaret sicili, tacirler ve ticari işletmelerle ilgili kanunda öngörülen hususların tescil edildiği, açıklık ve güvenlik sağlamaya yönelik resmî sicildir.
Tescil ve ilan
Tescili gereken hususlar, kural olarak tescil edildikten sonra Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde ilan edilir.
- Tüzel kişi tacirlerde (ticaret şirketlerinde) tescil, kurucu etki doğurur; şirket, ancak ticaret siciline tescil ile tüzel kişilik ve tacir sıfatı kazanır. Gerçek kişi tacirlerde ise tacir sıfatı fiilen işletmenin işletilmeye başlanmasıyla kazanılır; tescil kural olarak açıklayıcı (bildirici) niteliktedir.
Haksız rekabet
Tanım (TTK m.54)
Haksız rekabete ilişkin düzenlemelerin amacı, bütün katılanların menfaatine, dürüst ve bozulmamış rekabetin sağlanmasıdır. Rakipler arasında veya tedarik edenlerle müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen aldatıcı veya dürüstlük kuralına diğer şekillerdeki aykırı davranışlar ile ticari uygulamalar haksız ve hukuka aykırıdır.
Ticari işletmenin devri
Bir ticari işletme, aktif ve pasifiyle bir bütün hâlinde devredilebilir. Devir sözleşmesi yazılı şekle tabidir ve ticaret siciline tescil ve ilan edilir. Aksi kararlaştırılmadıkça devir, duran malvarlığını, işletme değerini, kiracılık hakkını, ticaret unvanı devrediliyorsa unvanı ve fikrî mülkiyet haklarını, sürekli olarak işletmeye özgülenen malvarlığı unsurlarını kapsar. Devralan, işletmenin devrinden önce doğmuş borçlardan da devraldığı malvarlığı ile alacaklılara karşı sorumlu olur; devreden ise bu borçlardan iki yıl süreyle devralanla birlikte müteselsilen sorumlu olmaya devam eder.
3Çözümlü örnekler
Örneklere dikkat et; soruların çoğu buradan çıkar.
Bir gerçek kişi, herhangi bir ticaret siciline kayıt yaptırmaksızın, kendi adına bir inşaat malzemeleri toptan satış işletmesi kurup fiilen işletmeye başlamıştır.
Soru: Bu kişinin tacir sıfatı ne zaman doğar?
Tacir (A), tacir (B)'ye, aralarında ücret konusunda herhangi bir anlaşma yapılmaksızın, işletmesiyle ilgili bir danışmanlık hizmeti sunmuş ve hizmeti tamamlamıştır. B, aralarında ücrete dair yazılı bir anlaşma bulunmadığını ileri sürerek ödeme yapmayı reddetmektedir.
Soru: A, B'den ücret talep edebilir mi?
X Limited Şirketi ile Y Anonim Şirketi arasındaki ticari sözleşmenin feshine ilişkin ihtarname, Y şirketi tarafından yalnızca sözlü olarak, telefonla bildirilmiştir. X şirketi daha sonra bu ihtarın geçerli olmadığını ileri sürmektedir.
Soru: X şirketinin bu iddiası yerinde midir?
Y şirketi, piyasada tanınmış olan Z şirketinin ticaret unvanına ve ürün ambalajına iltibas oluşturacak derecede benzer bir unvan ve ambalaj kullanarak tüketicilerin Z şirketiyle karıştırmasına yol açmaktadır.
Soru: Z şirketinin başvurabileceği hukuki yollar nelerdir?
4Sık yapılan hatalar
Yarıyı geçtin, harika gidiyorsun! 2 bölüm kaldı.
5Sınavda nasıl soruluyor
Arada küçük sorular var, atlamadan çöz.
6Kısa tekrar
Son bölüm! Biraz kaldı, bitirmek üzeresin.