KPSS A İşletme Çalışma Sermayesi Yönetimi konu anlatımı

Çalışma sermayesi yönetimi, işletmenin dönen varlıklarının (nakit, menkul kıymetler, alacaklar, stoklar) ve bunları finanse eden kısa vadeli yabancı kaynakların yönetimidir. Amaç, işletmenin likiditesini korurken kârlılığını en yükseğe çıkaracak dönen varlık düzeyini ve finansman bileşimini belirlemektir. Dönen varlıklar toplam varlıkların önemli bir bölümünü oluşturduğundan ve sürekli el değiştirdiğinden finansal yöneticinin zamanının büyük kısmı bu alana ayrılır.

Temel denge risk-kârlılık dengesidir: Fazla dönen varlık tutmak ödeme güçlüğü riskini azaltır ama atıl fon yaratarak kârlılığı düşürür; az dönen varlık tutmak kârlılığı artırır ama likidite ve stoksuzluk riskini yükseltir.

KPSS A Grubu İşletme sınavında çalışma sermayesi kavramları, çalışma sermayesi yatırım ve finansman politikaları, nakit dönüşüm süresi, nakit tutma güdüleri, Baumol modeli, kredi politikası ve 5C, nakit iskontosundan vazgeçmenin maliyeti, ekonomik sipariş miktarı (ESM) ve ABC analizi sorulur.

Çalışma sermayesi kavramları

Faaliyet dönemi ve nakit dönüşüm süresi

• Faaliyet (işletme) dönemi: = Stokta kalma süresi + Alacak tahsil süresi
• Nakit dönüşüm süresi: = Faaliyet dönemi − Borç ödeme süresi
• Stokta kalma süresi = 360 / Stok devir hızı; alacak tahsil süresi = 360 / Alacak devir hızı.
• Nakit dönüşüm süresi kısaldıkça işletmenin dönen varlıklara bağladığı fon ve finansman ihtiyacı azalır.

Dönen varlıklara yatırım politikaları

Çalışma sermayesinin finansman politikaları

Nakit yönetimi

• Tahsilatları hızlandırma (kilitli kutu, elektronik tahsilat) ve ödemeleri vadesinde yapma nakit yönetiminin temel araçlarıdır.

Alacak yönetimi

• Kredi politikası: unsurları: kredi standartları, kredi süresi, nakit iskontosu, tahsilat politikası.
• 5C analizi: Karakter (ödeme isteği, dürüstlük), kapasite (ödeme gücü), sermaye (mali güç), teminat, koşullar (ekonomik şartlar).
• Kredi standartlarının gevşetilmesi satışları artırır; ancak alacaklara bağlanan fonu, tahsil süresini ve şüpheli alacak kayıplarını da artırır.

Stok yönetimi

• Ekonomik sipariş miktarı (ESM) = √(2 × D × S / H): ; D = yıllık talep, S = sipariş başına maliyet, H = birim başına yıllık stok bulundurma maliyeti.
• ESM noktasında yıllık sipariş maliyeti (D / Q × S) ile yıllık stok bulundurma maliyeti (Q / 2 × H) birbirine eşittir.

Örnek 1 – Net çalışma sermayesi ve nakit dönüşüm süresi: Dönen varlıklar 500.000 TL, kısa vadeli yabancı kaynaklar 300.000 TL; stokta kalma süresi 60 gün, alacak tahsil süresi 45 gün, borç ödeme süresi 30 gün.

• Net çalışma sermayesi = 500.000 − 300.000 = 200.000 TL
• Faaliyet dönemi = 60 + 45 = 105 gün; nakit dönüşüm süresi = 105 − 30 = 75 gün

Örnek 2 – Ekonomik sipariş miktarı: Yıllık talep 3.600 birim, sipariş başına maliyet 200 TL, birim başına yıllık bulundurma maliyeti 16 TL.

• ESM = √(2 × 3.600 × 200 / 16) = √90.000 = 300 birim
• Yıllık sipariş sayısı = 3.600 / 300 = 12; sipariş maliyeti = 12 × 200 = 2.400 TL; bulundurma maliyeti = (300 / 2) × 16 = 2.400 TL; toplam = 4.800 TL (iki maliyet eşittir).

Örnek 3 – Nakit iskontosu: Satıcının koşulu "2/10, net 30".

• Maliyet = (2 / 98) × (360 / 20) = 0,0204 × 18 ≈ %36,73
• Banka kredisi faizi %25 ise işletme bankadan borçlanıp 10. günde ödemeli ve iskontodan yararlanmalıdır.

Örnek 4 – Baumol modeli: Yıllık nakit ihtiyacı 1.800.000 TL, her menkul kıymet satışının maliyeti 100 TL, menkul kıymet faizi %10.

• C* = √(2 × 1.800.000 × 100 / 0,10) = √3.600.000.000 = 60.000 TL
• Ortalama nakit = 30.000 TL; yıllık işlem sayısı = 1.800.000 / 60.000 = 30; toplam maliyet = 30 × 100 + 30.000 × 0,10 = 3.000 + 3.000 = 6.000 TL