KPSS A İşletme Finansal Analiz konu anlatımı

Finansal analiz, işletmenin finansal tablolarındaki (bilanço, gelir tablosu, nakit akış tablosu) bilgileri karşılaştırarak ve aralarında anlamlı ilişkiler kurarak işletmenin likiditesini, faaliyet etkinliğini, finansal yapısını ve kârlılığını değerlendirme sürecidir. İşletme yöneticileri, ortaklar, kredi verenler, yatırımcılar ve kamu kurumları finansal analizden yararlanır.

Finansal analizde kullanılan başlıca teknikler yatay (karşılaştırmalı) analiz, dikey (yüzde) analiz, trend (eğilim) analizi ve oran analizidir. KPSS A Grubu İşletme sınavında en çok oran analizi sorulur: oranların formülleri, hangi gruba girdikleri, yorumları ve verilen tablo değerlerinden oran hesaplama.

Analiz teknikleri

Likidite oranları (kısa vadeli borç ödeme gücü)

Cari oranın çok düşük olması ödeme güçlüğüne, çok yüksek olması ise dönen varlıklarda atıl fon bulunduğuna ve kârlılığın olumsuz etkilendiğine işaret edebilir.

Faaliyet (devir hızı) oranları

• Ortalama stok (alacak) = (Dönem başı + Dönem sonu) / 2

Devir hızı yükseldikçe varlıklar daha etkin kullanılır; devir hızının düşmesi varlıkların elde kalma süresinin uzadığını gösterir.

Finansal yapı (kaldıraç) oranları

Kârlılık oranları

Du Pont analizi

• ROA = Net kâr marjı × Aktif devir hızı: = (Net kâr / Net satışlar) × (Net satışlar / Toplam aktifler)
• ROE = ROA × Özkaynak çarpanı: ; özkaynak çarpanı = Toplam aktifler / Özkaynaklar = 1 / (1 − Borç oranı) = 1 + Borç / Özkaynak
• Aktif kârlılığı değişmezken borç kullanımının artması özkaynak kârlılığını yükseltir (finansal kaldıraç etkisi), ancak finansal riski de artırır.

Piyasa değeri oranları

Oran analizinin sınırlılıkları

Oranlar geçmiş verilere dayanır; enflasyon, farklı muhasebe yöntemleri (stok değerleme, amortisman) ve mevsimsellik karşılaştırmayı bozabilir; tek başına bir oran anlamlı değildir, geçmiş dönemler ve sektör ortalamalarıyla birlikte yorumlanmalıdır.

Aşağıdaki örneklerde şu işletme kullanılmaktadır (TL): hazır değerler 30.000, menkul kıymetler 20.000, ticari alacaklar 100.000, stoklar 150.000 (dönen varlıklar 300.000); duran varlıklar 500.000; toplam aktif 800.000. Kısa vadeli yabancı kaynaklar 125.000, uzun vadeli yabancı kaynaklar 195.000, özkaynaklar 480.000. Net satışlar 1.200.000, satılan malın maliyeti 720.000, faaliyet giderleri 280.000, faiz gideri 40.000, vergi oranı %25. Stok ve alacakların dönem başı ve dönem sonu tutarları eşittir.

Örnek 1 – Likidite oranları:

• Cari oran = 300.000 / 125.000 = 2,4
• Asit-test oranı = (300.000 − 150.000) / 125.000 = 1,2
• Nakit oranı = (30.000 + 20.000) / 125.000 = 0,4

Örnek 2 – Faaliyet oranları:

• Stok devir hızı = 720.000 / 150.000 = 4,8 → stokta kalma süresi = 360 / 4,8 = 75 gün
• Alacak devir hızı = 1.200.000 / 100.000 = 12 → ortalama tahsil süresi = 360 / 12 = 30 gün
• Aktif devir hızı = 1.200.000 / 800.000 = 1,5

Örnek 3 – Gelir tablosu ve kaldıraç:

• Brüt kâr = 1.200.000 − 720.000 = 480.000; faaliyet kârı (FVÖK) = 480.000 − 280.000 = 200.000; vergi öncesi kâr = 200.000 − 40.000 = 160.000; vergi = 40.000; net kâr = 120.000
• Borç oranı = (125.000 + 195.000) / 800.000 = %40
• Faiz karşılama oranı = 200.000 / 40.000 = 5 kat

Örnek 4 – Kârlılık ve Du Pont:

• Net kâr marjı = 120.000 / 1.200.000 = %10; ROA = 120.000 / 800.000 = %15 (kontrol: %10 × 1,5 = %15)
• ROE = 120.000 / 480.000 = %25 (kontrol: %15 × 800.000 / 480.000 = %15 × 1,667 = %25)
• 60.000 adet hisse varsa HBK = 120.000 / 60.000 = 2 TL; hisse fiyatı 24 TL ise F/K = 24 / 2 = 12