KPSS A İşletme Kâr Payı Politikası ve Finansman Kaynakları konu anlatımı

Bu konu iki bölümden oluşur. Kâr payı (temettü) politikası, işletmenin dönem kârının ne kadarının ortaklara dağıtılacağına, ne kadarının işletmede bırakılarak (otofinansman) yatırımlarda kullanılacağına ilişkin karardır. Dağıtılan her lira ortakların bugünkü nakit gelirini artırırken işletmenin iç finansman imkânını azaltır; bu nedenle kâr payı kararı, finansman ve yatırım kararlarıyla doğrudan bağlantılıdır.

Finansman kaynakları ise işletmenin ihtiyaç duyduğu fonları sağladığı kaynaklardır. Kaynaklar vadesine göre kısa vadeli (bir yıla kadar) ve uzun vadeli, niteliğine göre yabancı kaynak (borç) ve özkaynak, elde edilme yerine göre iç kaynak ve dış kaynak olarak sınıflandırılır.

KPSS A Grubu İşletme sınavında kâr payı teorileri ve politikaları, kâr payı dağıtım oranı ve sürdürülebilir büyüme hesabı, artık kâr payı hesabı, bedelsiz hisse ve hisse bölünmesinin etkileri, rüçhan hakkı değeri, finansman kaynaklarının özellikleri (ticari kredi, faktoring, leasing, tahvil, imtiyazlı hisse, girişim sermayesi) ve basit tahvil fiyatı hesapları sorulur.

Kâr payı ile ilgili temel oranlar

Kâr payı teorileri

Kâr payı politikaları

Kâr payı ödeme biçimleri ve tarihler

• Nakit kâr payı.
• Bedelsiz (hisse senedi olarak) kâr payı / bedelsiz sermaye artırımı: Ortaklara nakit yerine yeni hisse verilir; özkaynak toplamı değişmez, hisse sayısı artar, fiyat teorik olarak P / (1 + bedelsiz oranı) düzeyine iner.

• Türk Ticaret Kanunu'na göre anonim şirketlerde yıllık kârın %5'i, ödenmiş sermayenin %20'sine ulaşıncaya kadar genel kanuni yedek akçeye ayrılır; kâr payı dağıtımına genel kurul karar verir.

Kısa vadeli finansman kaynakları

Orta ve uzun vadeli finansman kaynakları

Özkaynak finansmanı

Tahvil değerlemesi

• Tahvil fiyatı = Kupon ödemelerinin ve nominal değerin piyasa faiziyle bugünkü değeri.
• Sıfır kuponlu tahvil fiyatı: = Nominal değer / (1 + r)ⁿ.
• Kupon faizi piyasa faizinden düşükse tahvil nominal değerinin altında (iskontolu), yüksekse üstünde (primli), eşitse nominal değerinden işlem görür. Piyasa faizi arttıkça tahvil fiyatı düşer.

Örnek 1 – Dağıtım oranı ve sürdürülebilir büyüme: Net kâr 2.000.000 TL, hisse sayısı 1.000.000, hisse başına kâr payı 0,80 TL, özkaynak kârlılığı %20.

• HBK = 2.000.000 / 1.000.000 = 2 TL; dağıtım oranı = 0,80 / 2 = %40; alıkoyma oranı = %60
• Sürdürülebilir büyüme = 0,20 × 0,60 = %12

Örnek 2 – Artık kâr payı: Net kâr 1.200.000 TL, planlanan yatırım 1.500.000 TL, hedef sermaye yapısı %60 özkaynak, %40 borç.

• Yatırımın özkaynak ihtiyacı = 1.500.000 × 0,60 = 900.000 TL
• Dağıtılacak kâr payı = 1.200.000 − 900.000 = 300.000 TL

Örnek 3 – Rüçhan hakkı: Hisse fiyatı 30 TL; 4 eski hisseye 1 yeni hisse, yeni hisse fiyatı 20 TL.

• R = (30 − 20) / (4 + 1) = 2 TL; haksız fiyat = 30 − 2 = 28 TL
• Kontrol: 5 hissenin toplam değeri = 4 × 30 + 20 = 140 TL; 140 / 5 = 28 TL

Örnek 4 – Bedelsiz artırım, bölünme ve tahvil:

• Hisse fiyatı 50 TL iken %25 bedelsiz sermaye artırımı → teorik fiyat = 50 / 1,25 = 40 TL
• Fiyatı 60 TL olan hisse 1'e 2 bölünürse → teorik fiyat = 30 TL, hisse sayısı iki katı
• Nominal değeri 100 TL, vadesi 2 yıl olan sıfır kuponlu tahvilin %20 piyasa faiziyle fiyatı = 100 / 1,44 ≈ 69,44 TL