KPSS A İşletme Modern ve Çağdaş Yönetim Yaklaşımları konu anlatımı

Klasik ve neoklasik yaklaşımların işletmeyi kapalı bir sistem olarak ele alması ve 'tek en iyi yol' arayışı, 1950'li yıllardan itibaren yerini işletmeyi çevresiyle sürekli etkileşim içinde açık bir sistem olarak gören ve yönetim uygulamalarının duruma göre değişebileceğini kabul eden modern yaklaşımlara bırakmıştır. Bu başlık altında iki temel kuramsal yaklaşım (sistem yaklaşımı ve durumsallık/koşul bağımlılık yaklaşımı) ile 1980'lerden itibaren gelişen çok sayıda çağdaş yönetim tekniği (Z Teorisi, Mükemmellik Arayışı, Toplam Kalite Yönetimi, Değişim Mühendisliği, Öğrenen Örgüt, kıyaslama, dış kaynak kullanımı, küçülme vb.) incelenir. KPSS A Grubu'nda bu konu; teorisyen-kavram eşleştirmeleri, kavramların tanımları ve senaryo tabanlı ayırt etme soruları şeklinde sorulur.

1. Sistem Yaklaşımı

Ludwig von Bertalanffy'nin Genel Sistem Teorisinden esinlenerek işletmeye uygulanmıştır. İşletme, birbiriyle etkileşim hâlindeki alt sistemlerden (üretim, pazarlama, finans, insan kaynakları vb.) oluşan ve çevresinden girdi alıp (hammadde, bilgi, sermaye, insan) bunları çıktıya (ürün, hizmet) dönüştürüp çevreye sunan açık bir sistem olarak ele alınır. Temel kavramlar:

Bu dönemde ayrıca Chester Barnard (örgütü bir işbirliği sistemi olarak tanımlaması, 'otoritenin kabulü' görüşü) ve Herbert Simon (sınırlı rasyonellik/bounded rationality kavramı: karar vericilerin bilgi, zaman ve bilişsel kapasite bakımından sınırlı olduğu, bu nedenle mutlak en iyi (optimum) yerine 'tatmin edici' (satisficing) kararlar aldığı görüşü) modern örgüt kuramının öncüleri olarak kabul edilir.

2. Durumsallık (Koşul Bağımlılık) Yaklaşımı

Bu yaklaşımın temel önermesi, her durumda geçerli tek bir en iyi yönetim/örgüt yapısı bulunmadığı, en uygun yapının işletmenin çevresi, kullandığı teknoloji, büyüklüğü gibi durumsal değişkenlere göre değiştiğidir.

3. Çağdaş Yönetim Yaklaşımları ve Teknikleri

• Z Teorisi (William Ouchi): Japon yönetim tarzı (uzun süreli/ömür boyu istihdam, yavaş terfi, kolektif karar alma, bütüncül ilgi) ile Amerikan yönetim tarzının bazı unsurlarını sentezleyen bir model önerir.
• Mükemmellik Arayışı (Tom Peters ve Robert Waterman – 'In Search of Excellence'): Başarılı Amerikan işletmelerini inceleyerek eyleme yönelik olma, müşteriye yakınlık, girişimcilik ve özerklik, insan aracılığıyla verimlilik, değerlere bağlı yönetim, bildiği işe sadık kalma, yalın yapı-az kadro ve gevşek-sıkı kontrolü bir arada bulundurma gibi ortak özellikler tespit etmişlerdir.
• Toplam Kalite Yönetimi (TKY): Deming (PUKÖ/PDCA döngüsü: Planla-Uygula-Kontrol et-Önlem al), Juran (kalite üçlemesi), Crosby (sıfır hata anlayışı) ve Ishikawa (balık kılçığı diyagramı, kalite çemberleri) gibi isimlerin katkılarıyla gelişmiştir. Müşteri memnuniyetini merkeze alır; sürekli iyileştirme (kaizen) ve tüm çalışanların kaliteye katılımı esastır.
• Değişim Mühendisliği (Business Process Reengineering – Michael Hammer ve James Champy): Maliyet, kalite, hız gibi performans ölçütlerinde çarpıcı (radikal) iyileştirmeler sağlamak amacıyla iş süreçlerinin sıfırdan yeniden tasarlanmasıdır; TKY'nin kademeli iyileştirme anlayışından farklı olarak köklü ve hızlı değişimi savunur.