Ekonomi masası
Değişkenleri ve aralarındaki ilişkiyi grafiğe dökerek düşün.
6 bölüm · ~18 dk · 23 etkileşim
1Konu özeti
İlk bölüm! Temeli burada atıyoruz, acele etme.
Stratejik yönetim, işletmenin uzun dönemli amaçlarına ulaşabilmesi için iç ve dış çevre koşullarının sistematik biçimde analiz edilmesine dayalı olarak stratejilerin belirlenmesi, uygulanması ve değerlendirilmesi sürecidir. Bu süreç; misyon-vizyonun belirlenmesinden başlayıp dış çevre analizi (fırsat-tehdit), iç çevre analizi (güçlü-zayıf yön), strateji seçimi, uygulama ve kontrol aşamalarıyla devam eder. KPSS A Grubu'nda bu konu; SWOT analizi, Porter'ın Beş Güç Modeli ve jenerik rekabet stratejileri (maliyet liderliği, farklılaştırma, odaklanma), strateji düzeyleri (kurumsal-iş birimi-fonksiyonel), büyüme stratejileri ve BCG/Ansoff matrisleri üzerinden sıkça sorulur.
2Temel kavramlar ve teoriler
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
1. Stratejik Yönetim Süreci ve SWOT Analizi
Stratejik yönetim süreci; misyon-vizyon-değerlerin belirlenmesi, dış çevre analizi, iç çevre analizi, stratejik amaç/hedeflerin belirlenmesi, strateji seçimi, uygulama ve değerlendirme-kontrol aşamalarından oluşur. SWOT analizi, işletmenin durumunu dört boyutta özetler: Strengths (güçlü yönler) ve Weaknesses (zayıf yönler) işletmenin iç çevresine, Opportunities (fırsatlar) ve Threats (tehditler) ise dış çevresine ilişkin unsurlardır.
2. Dış Çevre Analizi: PESTEL
PESTEL (PESTLE) analizi, işletmenin makro (genel) çevresini altı boyutta inceler: Politik, Ekonomik, Sosyo-kültürel, Teknolojik, Ekolojik/çevresel ve Yasal (hukuki) faktörler. Bu analiz, SWOT analizindeki fırsat ve tehditlerin sistematik biçimde tespit edilmesine yardımcı olur.
3. Porter'ın Beş Güç Modeli (Sektör Analizi)
Michael Porter'ın geliştirdiği bu model, bir sektörün çekiciliğini/kârlılık potansiyelini beş rekabetçi güç üzerinden analiz eder:
- Sektördeki mevcut rakipler arası rekabetin yoğunluğu
- Yeni girecek firmaların tehdidi (giriş engellerinin yüksekliği bu tehdidi azaltır)
- İkame ürün/hizmet tehdidi
- Tedarikçilerin pazarlık gücü
- Alıcıların (müşterilerin) pazarlık gücü
Bu beş gücün yoğunluğu arttıkça sektördeki rekabet şiddetlenir ve genel kârlılık potansiyeli azalır.
4. Porter'ın Jenerik Rekabet Stratejileri
Maliyet liderliği
Düşük maliyet yapısı sayesinde geniş bir pazara rakiplerden daha düşük fiyatla veya aynı fiyata daha yüksek kârla hitap etme stratejisidir.
5. Strateji Düzeyleri (Hiyerarşisi)
Kurumsal (şirket) düzeyi strateji
İşletmenin hangi iş alanlarında/sektörlerde faaliyet göstereceğine, büyüme-durağanlık-küçülme yönelimine ve çeşitlendirmeye ilişkin en üst düzey kararlardır.
6. Büyüme Stratejileri
Yoğunlaşma
Mevcut ürün/pazarda büyüme; pazara nüfuz etme (mevcut ürünle mevcut pazarda payı artırma), pazar geliştirme (mevcut ürünle yeni pazarlara açılma) ve ürün geliştirme (mevcut pazara yeni/geliştirilmiş ürün sunma) alt stratejilerini içerir.
7. Portföy Analiz Araçları: BCG ve Ansoff Matrisleri
BCG Matrisi (Boston Consulting Group – Büyüme-Pay Matrisi): Pazar büyüme hızı (dikey eksen) ve göreli pazar payı (yatay eksen) temelinde dört kategori tanımlar:
Yıldızlar (Stars)
Yüksek büyüme, yüksek pazar payı; yatırım gerektirir ama gelecek vaat eder.
Ansoff Büyüme Matrisi (Ürün-Pazar Matrisi): Mevcut/yeni ürün ile mevcut/yeni pazar eksenlerine göre dört büyüme yolu tanımlar: pazara nüfuz etme (mevcut ürün-mevcut pazar), ürün geliştirme (yeni ürün-mevcut pazar), pazar geliştirme (mevcut ürün-yeni pazar) ve çeşitlendirme (yeni ürün-yeni pazar; en riskli seçenektir).
8. Değer Zinciri Analizi (Porter)
İşletmenin rekabet avantajı kaynaklarını belirlemek için faaliyetleri temel faaliyetler (iç lojistik, üretim/işlemler, dış lojistik, pazarlama-satış, servis) ve destek faaliyetler (firma altyapısı, insan kaynakları yönetimi, teknoloji geliştirme, tedarik/satın alma) olmak üzere ikiye ayırarak inceler.
3Çözümlü örnekler
Örneklere dikkat et; soruların çoğu buradan çıkar.
Bir işletme; uzman iş gücünü (güçlü yön), eski üretim teknolojisini (zayıf yön), gelişen bir yurt dışı pazarı (fırsat) ve yeni bir rakibin sektöre girişini (tehdit) değerlendirmektedir.
Bir sektöre giriş engellerinin düşük olması nedeniyle çok sayıda yeni firma pazara girmekte, bu da mevcut firmaların fiyatlandırma gücünü ve kârlılığını azaltmaktadır.
Bir gıda üretim şirketi, kendi sektörüyle hiçbir ilişkisi bulunmayan bir bankacılık şirketini satın almıştır.
Bir işletmenin pazar büyüme hızının yüksek olduğu ancak kendi pazar payının düşük kaldığı bir ürün grubu, önemli yatırım gerektirmekte ve geleceği belirsizdir.
4Sık yapılan hatalar
Yarıyı geçtin, harika gidiyorsun! 2 bölüm kaldı.
5Sınavda nasıl soruluyor
Arada küçük sorular var, atlamadan çöz.
6Kısa tekrar
Son bölüm! Biraz kaldı, bitirmek üzeresin.