Ekonomi masası
Değişkenleri ve aralarındaki ilişkiyi grafiğe dökerek düşün.
6 bölüm · ~17 dk · 21 etkileşim
1Konu özeti
İlk bölüm! Temeli burada atıyoruz, acele etme.
Yöneltme (yürütme/kumanda), planların uygulamaya konması için astların yönlendirilmesi, motive edilmesi ve etkin biçimde liderlik edilmesi sürecidir. Bu başlık altında iki temel alan incelenir: motivasyon teorileri (çalışanları harekete geçiren ihtiyaç ve süreçlerin açıklanması) ve liderlik teorileri (etkili liderlik davranışının ve bu davranışın hangi koşullarda değiştiğinin incelenmesi). KPSS A Grubu'nda bu konu; Maslow, Herzberg, McGregor gibi motivasyon teorisyenlerinin görüşlerinin ayrıntılı biçimde sorulması, liderlik teorilerinin (özellikle durumsallık yaklaşımları) senaryo sorularıyla test edilmesi ve teorisyen-kavram eşleştirmelerinin doğru yapılması üzerinden yoğunlaşır.
2Temel kavramlar ve teoriler
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
1. Motivasyon Teorileri – Kapsam (İçerik) Teorileri
Maslow'un İhtiyaçlar Hiyerarşisi
İnsan ihtiyaçlarını, en alttan en üste doğru fizyolojik, güvenlik, sosyal (ait olma), saygınlık ve kendini gerçekleştirme olmak üzere beş kademeli bir hiyerarşi içinde sınıflandırır. Alt kademedeki bir ihtiyaç tatmin edilmeden üst kademedeki ihtiyaç motive edici güç kazanmaz.
2. Motivasyon Teorileri – Süreç Teorileri
Vroom'un Beklenti (Expectancy) Teorisi
Motivasyonu; beklenti (çabanın performansa dönüşeceği inancı), araçsallık (performansın ödüle dönüşeceği inancı) ve valens (ödülün bireyce ne kadar değerli görüldüğü) bileşenlerinin çarpımı olarak formüle eder. Bu üç bileşenden biri sıfırsa motivasyon da sıfır olur.
3. McGregor'un X ve Y Teorisi
X Teorisi, insanı doğası gereği çalışmayı sevmeyen, sorumluluktan kaçan, sıkı kontrol ve yönlendirme gerektiren bir varlık olarak görür. Y Teorisi ise insanın çalışmayı oyun veya dinlenme kadar doğal kabul edebileceğini, uygun koşullarda sorumluluk arayabileceğini ve öz denetim/öz yönetim kapasitesine sahip olduğunu varsayar. Bu ayrım, yönetici tutumlarının çalışan davranışlarını nasıl şekillendirdiğini tartışmak için kullanılır.
4. Liderlik Teorileri – Özellik ve Davranışsal Yaklaşımlar
Özellikler (trait) yaklaşımı
Etkili liderlerin doğuştan veya sonradan kazandıkları belirli kişisel özelliklere (zeka, kendine güven, girişkenlik vb.) sahip olduğunu savunur.
5. Liderlik Teorileri – Durumsallık (Koşul Bağımlılık) Yaklaşımları
Fiedler'in Etkin Liderlik Modeli
Liderlik tarzının (göreve yönelik veya ilişkiye yönelik) etkinliğinin, durumun liderin lehine olma derecesine (elverişliliğe) bağlı olduğunu savunur. Elverişlilik; lider-üye ilişkileri, görev yapısı ve pozisyon gücü değişkenleriyle belirlenir. Çok elverişli veya çok elverişsiz durumlarda göreve yönelik liderler, orta düzey elverişli durumlarda ise ilişkiye yönelik liderler daha başarılıdır.
6. İşlemci (Transactional) ve Dönüşümcü (Transformational) Liderlik
İşlemci liderlik, lider ile astlar arasında ödül-performans değişimine (açık hedefler karşılığında ödüllendirme) dayanır ve statükoyu sürdürmeye eğilimlidir. Dönüşümcü liderlik ise astlarına ilham vererek onları kişisel çıkarlarının ötesine geçip örgütsel vizyona bağlanmaya, olağanüstü performans göstermeye teşvik eden, değişim ve yenilik odaklı bir liderlik tarzıdır.
3Çözümlü örnekler
Örneklere dikkat et; soruların çoğu buradan çıkar.
Bir yönetici, çalışanların ücretini ve ofis koşullarını iyileştirdiği hâlde motivasyonlarında kalıcı bir artış gözlemleyememiş, ancak bu iyileştirmeleri yapmasaydı memnuniyetsizlik oluşacağını bilmektedir.
Bir çalışan, kendi emeği ile aldığı ödülün oranını meslektaşınınkiyle karşılaştırarak haksızlığa uğradığını düşünüp çabasını azaltmıştır.
Lider-üye ilişkilerinin zayıf, görev yapısının belirsiz olduğu bir kriz ortamında, net talimatlar veren ve kontrolü elinde tutan bir yönetici daha başarılı olmuştur.
Yeni işe başlayan, deneyimsiz ama istekli bir çalışana yönetici net, ayrıntılı talimatlar vermiş ve yakından takip etmiştir.
4Sık yapılan hatalar
Yarıyı geçtin, harika gidiyorsun! 2 bölüm kaldı.
5Sınavda nasıl soruluyor
Arada küçük sorular var, atlamadan çöz.
6Kısa tekrar
Son bölüm! Biraz kaldı, bitirmek üzeresin.