KPSS A Kamu Yönetimi Türk Kamu Yönetiminin Tarihsel Gelişimi konu anlatımı

Türk kamu yönetiminin bugünkü yapısı, Osmanlı klasik döneminden Tanzimat'a, oradan Cumhuriyet'in kuruluşuna ve günümüzdeki Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi'ne uzanan uzun bir tarihsel sürecin ürünüdür. Osmanlı'da merkeziyetçi, mutlakiyetçi bir yönetim anlayışı hâkimken; Tanzimat (1839) ile birlikte Batılı, özellikle Fransız idari modelinden esinlenen modernleşme ve kurumsallaşma süreci başlamıştır. Cumhuriyet döneminde ise güçlü merkeziyetçi devlet geleneği sürdürülmüş, planlı kalkınma dönemiyle birlikte yeni kurumlar oluşturulmuş; 1980 sonrası liberalleşme ve NPM etkisiyle yeniden yapılanma süreçleri yaşanmış; 2017 Anayasa değişikliği ile de Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine geçilmiştir.

• 2017 Anayasa değişikliği ve Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi (2018): Yürütme yetkisinin tek başına Cumhurbaşkanına ait olduğu, başbakanlık makamının kaldırıldığı, bakanlıkların Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle yeniden yapılandırıldığı, Strateji ve Bütçe Başkanlığının (DPT'nin yerini alarak) kurulduğu yeni hükümet sistemi.

Örnek 1: Osmanlı Devleti'nde taşrada asker ve vergi düzenini bir arada yürüten, toprağın belirli hizmetler karşılığında dağıtıldığı klasik dönem sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

• Bu sistem tımar sistemidir; toprak gelirleri askeri ve idari hizmet karşılığında dağıtılırdı.

Örnek 2: Osmanlı taşra yönetimini vilayet-sancak-kaza kademelerine ayıran ve Fransız il idaresi modelinden esinlenen 1864 tarihli düzenlemenin mimarı kimdir?

• Bu düzenleme Midhat Paşa öncülüğünde hazırlanan 1864 Vilayet Nizamnamesidir.

Örnek 3: Günümüz Danıştay'ının atası sayılan, Fransız Conseil d'État modelinden esinlenerek kurulan idari yargı ve danışma organı hangisidir?

• Bu organ Şura-yı Devlettir (1868).

Örnek 4: 1960 askeri müdahalesi sonrasında kurulan ve beş yıllık kalkınma planları hazırlayan merkezi planlama kurumu hangisidir?

• Bu kurum **Devlet Planlama Teşkilatı (DPT)**dir; 2018'de yerini Strateji ve Bütçe Başkanlığı almıştır.