Mevzuat masası
Kuralı, istisnasını ve süresini birlikte öğren.
6 bölüm · ~9 dk · 11 etkileşim
1Konu özeti
İlk bölüm! Temeli burada atıyoruz, acele etme.
İdeoloji, toplumsal düzeni açıklayan, değerlendiren ve nasıl olması gerektiğine dair bir eylem programı sunan, birbiriyle tutarlı fikirler bütünüdür. KPSS A Grubu'nda bu başlık; liberalizm, muhafazakârlık, sosyalizm (ütopik, bilimsel/Marksist, demokratik), faşizm/Nazizm, anarşizm, milliyetçilik, yeşil siyaset ve neoliberalizm gibi başlıca ideolojilerin temel ilkelerini, kurucu düşünürlerini ve birbirlerinden ayrılan yönlerini kapsar.
2Temel kavramlar
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
1. Liberalizm
Klasik liberalizm, bireysel özgürlüğü ve doğal hakları esas alır; devletin yetkilerinin sınırlandırılmasını (sınırlı devlet) ve serbest piyasa ekonomisini savunur (Locke, Adam Smith). Sosyal (modern) liberalizm ise fırsat eşitliği ve refah için devlet müdahalesini meşru görür (J.S. Mill, T.H. Green, John Rawls).
2. Muhafazakârlık
Edmund Burke, Fransız Devrimi Üzerine Düşünceler adlı eserinde, soyut akılcı ilkelerle toplumu bir anda kökten dönüştürmeye çalışan devrimci girişimleri eleştirmiştir. Muhafazakârlık; toplumu organik bir bütün olarak görür, geleneğe, otoriteye ve kurumlara saygıyı, değişimin tedrici (kademeli) olmasını savunur.
3. Sosyalizm
- Ütopik sosyalistler (Saint-Simon, Fourier, Robert Owen): Ahlaki çağrı ve örnek topluluklar yoluyla değişimi savunur.
- Bilimsel sosyalizm / Marksizm (Marx, Engels): Tarihsel materyalist analiz ve sınıf mücadelesine dayanır; üretim araçlarının toplumsallaştırılmasını, nihai olarak sınıfsız topluma geçişi hedefler.
- Demokratik sosyalizm / sosyal demokrasi (Eduard Bernstein'ın revizyonizmi): Sosyalizme devrimle değil, parlamenter demokrasi içinde barışçıl ve tedrici reformlarla ulaşılabileceğini savunur.
4. Faşizm ve Nazizm
Mussolini önderliğindeki İtalyan faşizmi, devletin ve ulusun bireyin üzerinde mutlak üstünlüğe sahip olduğu totaliter bir düzeni; lider kültünü, aşırı milliyetçiliği ve korporatizmi savunur. Nazizm, buna ek olarak biyolojik ırkçılığı ve "Ari ırk" üstünlüğü ideolojisini merkeze alır.
5. Anarşizm
Devletin doğası gereği baskıcı bir kurum olduğunu ve tamamen ortadan kaldırılması gerektiğini savunur (Bakunin, Proudhon, Kropotkin).
6. Diğer ideolojiler
Milliyetçilik
Ulusun, siyasal meşruiyetin temel birimi olması ve her ulusun kendi devletine sahip olma hakkı bulunduğu tezini savunur.
7. Korporatizm
Özellikle faşist korporatizmde, işçi ve işveren örgütlerinin devlet denetimi altında meslek gruplarına (korporasyonlara) göre örgütlenerek sınıf çatışmasının ortadan kaldırılması hedeflenir.
3Çözümlü örnekler
Örneklere dikkat et; soruların çoğu buradan çıkar.
Bir düşünür, Fransız Devrimi'ni soyut akıl yürütmeyle toplumu bir anda dönüştürmeye çalıştığı için eleştirmiş ve geleneğin, tedrici değişimin önemini vurgulamıştır. Bu düşünür ve ideoloji hangisidir?
Bir akım, sosyalizme devrimle değil parlamenter demokrasi içinde barışçıl reformlarla ulaşılabileceğini savunuyor. Bu akım nedir?
Bir rejim, devletin ve ulusun bireyin üzerinde mutlak üstünlüğünü savunuyor, lider kültünü ve korporatist örgütlenmeyi esas alıyor ancak ırkçılığı merkeze koymuyor. Bu hangi ideolojidir?
Bir görüş, devletin doğası gereği baskıcı olduğunu ve tamamen ortadan kaldırılması gerektiğini savunuyor. Bu hangi ideolojidir?
4Sık yapılan hatalar
Yarıyı geçtin, harika gidiyorsun! 2 bölüm kaldı.
5Sınavda nasıl soruluyor
Arada küçük sorular var, atlamadan çöz.
6Kısa tekrar
Son bölüm! Biraz kaldı, bitirmek üzeresin.