KPSS A Maliye Diğer Vergiler ve Harçlar konu anlatımı

Türk vergi sisteminde gelir, kurumlar, KDV, ÖTV ve servet vergileri dışında kalan önemli yükümlülükler bu başlıkta toplanır. Sınav açısından en önemlileri şunlardır:

• Damga vergisi (488 sayılı Damga Vergisi Kanunu): Hukuki işlemleri belgeleyen kâğıtlar üzerinden alınan bir işlem (muamele) vergisi.
• Harçlar (492 sayılı Harçlar Kanunu ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanunu): Belirli bir kamu hizmetinden yararlananlardan alınan, karşılıklı nitelikteki kamu gelirleri.
• Banka ve sigorta muameleleri vergisi (BSMV) (6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu): Bankacılık ve sigorta işlemlerinde KDV'nin yerine uygulanan vergi.
• Belediye vergileri (2464 sayılı Kanun): İlan ve reklam, eğlence, haberleşme, elektrik ve havagazı tüketim, yangın sigortası ve çevre temizlik vergileri.
• Yeni vergiler: Dijital hizmet vergisi ve konaklama vergisi gibi, 7194 sayılı Kanun'la getirilen vergiler.

Damga vergisi

Harçlar

Banka ve sigorta muameleleri vergisi (BSMV)

Belediye vergileri (2464 sayılı Kanun)

İlan ve reklam vergisi, eğlence vergisi, haberleşme vergisi, elektrik ve havagazı tüketim vergisi, yangın sigortası vergisi ve çevre temizlik vergisi. (Emlak vergisi de belediye vergisidir ancak ayrı bir kanunla düzenlenmiştir.)

Dijital hizmet vergisi ve konaklama vergisi

• Dijital hizmet vergisi: Türkiye'de sunulan dijital reklam hizmetleri, dijital içerik satışları ve dijital aracılık platformu hizmetleri gibi hizmetlerden elde edilen hasılat üzerinden alınır. Mükellef, belirli hasılat eşiklerini aşan dijital hizmet sağlayıcılarıdır. Matrah hasılattır; maliyet ve giderler düşülmez. Kural olarak aylık beyan edilir.
• Konaklama vergisi: Konaklama tesislerinde verilen geceleme hizmeti ve bununla birlikte sunulan hizmetlerin bedeli üzerinden alınır; mükellefi tesis işletmecisidir.

Not: Damga vergisi oranları ve azami tutarı, harç tarifeleri, BSMV, dijital hizmet vergisi ve konaklama vergisi oranları sık değişir. Aşağıdaki örneklerde kullanılan rakamlar yalnızca mekanizmayı göstermek için seçilmiş temsilî değerlerdir; güncel oranlar değişebilir.

Örnek 1 – Nispi damga vergisi. İki şirket arasında bedeli 2.000.000 TL olan tek nüsha bir sözleşme imzalanıyor; sözleşmelere uygulanan oran binde 8 kabul edilsin. Damga vergisi = 2.000.000 × 8/1000 = 16.000 TL. İki taraf bu tutardan müteselsilen sorumludur; vergi 32.000 TL'ye çıkmaz.

Örnek 2 – Ayrı ve bağlı hükümler. Bir kâğıtta birbirinden tamamen ayrı iki hüküm bulunsun: birincisi 500.000 TL bedelli ve binde 8 orana tabi, ikincisi 300.000 TL bedelli ve binde 2 orana tabi.

• Ayrı hükümler: 500.000 × 8/1000 + 300.000 × 2/1000 = 4.000 + 600 = 4.600 TL
• Hükümler birbirine bağlı olsaydı yalnızca en yüksek vergiyi doğuran hüküm esas alınır: 4.000 TL

Örnek 3 – Tapu harcı. Bir konut 3.000.000 TL bedelle satılıyor; tapu harcı oranı alıcı ve satıcı için ayrı ayrı binde 15 kabul edilsin.

• Alıcının harcı = 3.000.000 × 15/1000 = 45.000 TL; satıcının harcı = 45.000 TL; toplam 90.000 TL.
• Beyan edilen bedel 1.800.000 TL, asgari değer 2.000.000 TL olsaydı matrah 2.000.000 TL alınırdı (her taraf için 30.000 TL).

Örnek 4 – Yargı harcı. Değeri 1.000.000 TL olan bir alacak davasında nispi karar ve ilam harcı oranı binde 60 kabul edilsin. Toplam harç = 1.000.000 × 60/1000 = 60.000 TL; dava açılırken dörtte biri olan 15.000 TL peşin alınır, kalan 45.000 TL karar aşamasında tamamlanır.

Örnek 5 – BSMV. Bir banka müşterisine kullandırdığı kredi için 200.000 TL faiz tahsil ediyor; BSMV oranı %5 kabul edilsin. BSMV = 200.000 × %5 = 10.000 TL; müşteriye 210.000 TL yansıtılır. İşlem KDV'den istisna olduğundan ayrıca KDV hesaplanmaz.