KPSS A Muhasebe Fon Akım ve Nakit Akış Tabloları konu anlatımı

Bilanço belirli bir tarihteki durumu, gelir tablosu ise dönemin kâr veya zararını gösterir; ancak hiçbiri işletmenin dönem içinde fonlarını nereden sağladığını ve nerelerde kullandığını ya da nakdinin neden arttığını veya azaldığını doğrudan göstermez. Bu boşluğu fon akım tablosu ve nakit akım (akış) tablosu doldurur. Her ikisi de MSUGT'de ek mali tablolar arasında yer alır; uluslararası standartlarda ve TMS 7'de ise nakit akış tablosu, finansal tablo setinin zorunlu bir parçasıdır.

Mali analizde bu tablolar; işletmenin yatırımlarını iç kaynaklarla mı yoksa borçla mı finanse ettiğini, kârın nakde dönüşüp dönüşmediğini, temettü ve borç ödeme kapasitesini değerlendirmek için kullanılır.

1. Fon kavramı

2. Fon kaynakları ve fon kullanımları

Temel kural:

• Kaynak (fon girişi): Aktif kalemlerdeki azalışlar (ör. duran varlık satışı), pasif kalemlerdeki artışlar (ör. borçlanma, nakdi sermaye artırımı) ve faaliyetlerden sağlanan fon.
• Kullanım (fon çıkışı): Aktif kalemlerdeki artışlar (ör. duran varlık yatırımı), pasif kalemlerdeki azalışlar (ör. borç ödemesi), ödenen vergiler, ödenen temettüler ve faaliyet zararı.
• Tablonun sonunda toplam kaynaklar = toplam kullanımlar olur. Fon net işletme sermayesi olarak tanımlanırsa, uzun vadeli kalemlerden doğan kaynaklar ile kullanımlar arasındaki fark net işletme sermayesindeki artışı (azalışı) verir.

3. Faaliyetlerden sağlanan fon (dolaylı hesap)

Faaliyetlerden sağlanan fon = Dönem net kârı + Amortismanlar + Fon çıkışı gerektirmeyen diğer giderler (ör. karşılık giderleri) − Fon girişi sağlamayan gelirler (ör. konusu kalmayan karşılıklar) − Ayrıca kaynak olarak gösterilecek duran varlık satış kârları

Amortisman kendi başına bir fon kaynağı değildir; kâr hesaplanırken gider olarak düşüldüğü hâlde dönem içinde fon çıkışı gerektirmediği için kâra geri eklenir. Duran varlık satış kârı ise satış bedelinin tamamı ayrıca "duran varlık satışından sağlanan kaynak" olarak gösterildiği için çift sayımı önlemek amacıyla kârdan düşülür.

4. Nakit akım tablosu (MSUGT – doğrudan yöntem)

MSUGT'deki nakit akım tablosunun yapısı:

• I. Dönem başı nakit mevcudu

Önemli dönüşümler:

5. Nakit akış tablosu (TMS 7)

Nakit akışları üç faaliyete ayrılır:

İşletme faaliyetlerinden nakit akışı iki yöntemle raporlanabilir: doğrudan (dolaysız) yöntem (brüt tahsilat ve ödemeler) ve dolaylı yöntem. Dolaylı yöntemde net kârdan başlanır: nakit çıkışı gerektirmeyen giderler (amortisman, karşılıklar) eklenir; yatırım faaliyetine ait kazançlar (duran varlık satış kârı) düşülür; ticari alacak, stok ve peşin ödenmiş gider artışları düşülür, azalışları eklenir; ticari borç ve gider tahakkuku artışları eklenir, azalışları düşülür.

Örnek 1 – Faaliyetlerden sağlanan fon: Dönem net kârı 250.000 TL, amortisman giderleri 60.000 TL, kıdem tazminatı karşılık gideri 15.000 TL, konusu kalmayan karşılıklar 10.000 TL, makine satış kârı 20.000 TL'dir. Çözüm: 250.000 + 60.000 + 15.000 − 10.000 − 20.000 = 295.000 TL.

Örnek 2 – Net işletme sermayesindeki değişim: Kaynaklar: faaliyetlerden sağlanan fon 295.000 TL, makine satış bedeli 70.000 TL, uzun vadeli kredi 100.000 TL, nakdi sermaye artırımı 50.000 TL (toplam 515.000 TL). Kullanımlar: yeni tesis yatırımı 350.000 TL, ödenen temettü 60.000 TL, uzun vadeli borç ödemesi 40.000 TL (toplam 450.000 TL). Çözüm: Net işletme sermayesindeki artış = 515.000 − 450.000 = 65.000 TL.

Örnek 3 – Satışlardan ve alımlardan nakit: Net satışlar 1.000.000 TL; ticari alacaklar dönem başı 180.000 TL, dönem sonu 230.000 TL. Satışların maliyeti 600.000 TL; stoklar dönem başı 120.000 TL, dönem sonu 150.000 TL; ticari borçlar dönem başı 90.000 TL, dönem sonu 110.000 TL. Çözüm: Satışlardan nakit = 1.000.000 + 180.000 − 230.000 = 950.000 TL. Mal alımları = 600.000 + 150.000 − 120.000 = 630.000 TL. Tedarikçilere ödenen = 630.000 + 90.000 − 110.000 = 610.000 TL.

Örnek 4 – Dolaylı yöntem: Net kâr 200.000 TL, amortisman 50.000 TL, ticari alacak artışı 40.000 TL, stok azalışı 25.000 TL, ticari borç artışı 15.000 TL, makine satış kârı 10.000 TL. Çözüm: İşletme faaliyetlerinden nakit = 200.000 + 50.000 − 40.000 + 25.000 + 15.000 − 10.000 = 240.000 TL.

Örnek 5 – Nakit akım tablosunun özeti: Dönem başı nakit 30.000 TL, dönem içi nakit girişleri 1.020.000 TL, nakit çıkışları 980.000 TL ise dönem sonu nakit mevcudu = 30.000 + 1.020.000 − 980.000 = 70.000 TL.