Ekonomi masası
Değişkenleri ve aralarındaki ilişkiyi grafiğe dökerek düşün.
6 bölüm · ~17 dk · 24 etkileşim
1Konu özeti
İlk bölüm! Temeli burada atıyoruz, acele etme.
Bu konu, farklı kuruluş mantıklarına sahip dört yapıyı bir araya getirir: İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) ortak dini/kimliksel bir bağa, Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) ortak dilsel/kültürel bir bağa dayanan bölgesel-kimliksel örgütlerdir; Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) kendi hukuki kişiliğine sahip kurumsal bir ekonomik örgüttür; G20 ise hiçbir kurucu antlaşması olmayan, gayriresmi bir ekonomik koordinasyon forumudur. KPSS'de bu dört yapının kuruluş süreci, merkezleri, organları ve özellikle "resmi kurumsal örgüt mü, gayriresmi forum mu" ayrımı en çok sorulan noktalardır.
2Temel kavramlar
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT)
Kuruluş
1969'da Kudüs'teki Mescid-i Aksa'nın kundaklanması üzerine Rabat'ta toplanan İslam Zirvesi sonucunda kurulmuştur.
Türk Devletleri Teşkilatı (TDT)
Kuruluş
2009'da imzalanan Nahçıvan Antlaşması ile o dönemki adıyla "Türk Konseyi" olarak kurulmuştur (kurucu üyeler: Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Türkiye).
Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ)
Kuruluş
1995'te, 1947'den beri yürürlükte olan GATT'ın (Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşması) Uruguay Round müzakereleri sonucunda kurumsallaştırılmasıyla, onun yerini alarak kurulmuştur (Marakeş Anlaşması). Merkezi Cenevre'dedir.
G20
Kuruluş
1999'da Asya mali krizi sonrası maliye bakanları ve merkez bankası başkanları düzeyinde başlamış; 2008 küresel mali krizi sonrasında devlet/hükümet başkanları düzeyine yükseltilmiştir.
Dört örgütün karşılaştırması
| Örgüt | Üyelik ölçütü | Kurumsal/hukuki nitelik |
|---|---|---|
| İİT | Dini/kimliksel (İslam dünyası) | Hükümetlerarası, resmi örgüt |
| TDT | Dilsel/kültürel (Türk dilli devletler) | Hükümetlerarası, resmi örgüt |
| DTÖ | Ekonomik işleyiş/ticaret | Kendi hukuki kişiliğine sahip, kurumsal, bağlayıcı uyuşmazlık çözümü var |
| G20 | Büyük ekonomiye sahip olma | Gayriresmi, hukuki kişiliği yok, bağlayıcı karar mekanizması yok |
3Çözümlü örnekler
Örneklere dikkat et; soruların çoğu buradan çıkar.
Bir devlet, resmi bir kurucu antlaşmaya taraf olmadan, ekonomik ağırlığı nedeniyle bir uluslararası ekonomik koordinasyon platformuna katılmak istiyor. Bu platform hangisidir?
Bir örgüt kendi hukuki kişiliğine sahiptir, mal ve hizmet ticaretini kapsar ve bağlayıcı bir uyuşmazlık çözüm organı vardır. Bu örgüt hangisidir?
Sekretaryası İstanbul'da bulunan, Türk dilli devletleri bir araya getiren örgüt hangisidir?
Bir ticaret ortağına tanınan gümrük indirimi, DTÖ kuralları gereği diğer tüm üyelere de otomatik olarak tanınmak zorundadır. Bu hangi ilkenin sonucudur?
4Sık yapılan hatalar
Yarıyı geçtin, harika gidiyorsun! 2 bölüm kaldı.
5Sınavda nasıl soruluyor
Arada küçük sorular var, atlamadan çöz.
6Kısa tekrar
Son bölüm! Biraz kaldı, bitirmek üzeresin.