Ekonomi masası
Değişkenleri ve aralarındaki ilişkiyi grafiğe dökerek düşün.
6 bölüm · ~15 dk · 20 etkileşim
1Konu özeti
İlk bölüm! Temeli burada atıyoruz, acele etme.
Bu konu, Soğuk Savaş döneminin iki farklı güvenlik yapısını karşılaştırmalı olarak ele alır: NATO (Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü), 1949'da bağlayıcı bir antlaşmayla kurulmuş, kolektif savunmayı amaçlayan askeri bir ittifaktır; AGİT (Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı) ise 1975 Helsinki Nihai Senedi ile başlayan, kararları hukuken bağlayıcı olmayan, siyasi bir güvenlik forumu olarak doğmuş, sonradan kurumsallaşmış bir yapıdır. KPSS'de bu iki örgüt en çok; kurucu belgelerinin niteliği (bağlayıcı antlaşma – siyasi belge), kararların bağlayıcılık düzeyi, 5. madde ile 4. maddenin farkı ve AGİT'in "üç sepet" güvenlik anlayışı üzerinden karşılaştırılır.
2Temel kavramlar
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
NATO'nun kuruluşu ve temel ilkeleri
Washington Antlaşması (4 Nisan 1949)
NATO'nun kurucu belgesidir; amaç üyeler arasında kolektif savunma sağlamaktır.
AGİT'in kuruluşu ve temel ilkeleri
Kökeni
Soğuk Savaş döneminde Doğu-Batı bloklarını bir araya getiren Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Konferansı (AGİK/CSCE) süreci; 1975 Helsinki Nihai Senedi ile başlamıştır.
NATO – AGİT karşılaştırması
| Ölçüt | NATO | AGİT |
|---|---|---|
| Kurucu belge | Bağlayıcı antlaşma (Washington, 1949) | Siyasi belge (Helsinki Nihai Senedi, 1975) |
| Niteliği | Askeri ittifak | Güvenlik forumu/diyalog platformu |
| Kararların bağlayıcılığı | Antlaşma hükümleri bağlayıcıdır | Kararlar bağlayıcı değildir, siyasi taahhüttür |
| Karar alma | Oybirliği (NAC) | Oybirliği |
| Kapsam | Öncelikle askeri-siyasi güvenlik | Siyasi-askeri + ekonomik-çevresel + insani boyut |
3Çözümlü örnekler
Örneklere dikkat et; soruların çoğu buradan çıkar.
Bir NATO üyesine yönelik silahlı saldırı gerçekleşmiş, ancak diğer üyeler farklı düzeyde önlemler almıştır (kimi asker göndermiş, kimi yalnızca diplomatik destek vermiştir). Bu durum 5. maddeyle çelişir mi?
Bir devlet, komşusuyla yaşadığı gerginlik nedeniyle NATO müttefikleriyle acil bir toplantı talep etmiş, bu talep otomatik bir askeri müdahale doğurmamıştır. Bu hangi maddeyle ilgilidir?
Bir örgütün kararları hukuken bağlayıcı değildir ve temel belgesi bir zirve sonuç belgesidir. Bu hangi örgüttür?
Bir AGİT üyesi devlet, seçimleri öncesinde uluslararası gözlemci talep etmiştir. Bu talep hangi birime yöneliktir?
4Sık yapılan hatalar
Yarıyı geçtin, harika gidiyorsun! 2 bölüm kaldı.
5Sınavda nasıl soruluyor
Arada küçük sorular var, atlamadan çöz.
6Kısa tekrar
Son bölüm! Biraz kaldı, bitirmek üzeresin.