Dil atölyesi
Kuralı örnek cümlede yakala, sonra kendi cümlende kullan.
6 bölüm · ~12 dk · 15 etkileşim
1Konu özeti
İlk bölüm! Temeli burada atıyoruz, acele etme.
Fiiller konusu, KPSS Önlisans Türkçe testinde hem doğrudan fiil çekimi (haber ve dilek kipleri) hem de daha sık sorulan fiilimsiler (eylemsiler) başlığıyla karşımıza çıkar; KPSS Lisans ile aynı yapıda ve aynı ağırlıkta sorulur. Fiilimsiler, fiilden türeyip isim, sıfat ya da zarf gibi görev üstlenen ama fiilin tüm özelliklerini taşımayan sözcüklerdir; en kritik nokta, aynı ekin bazen çekimli bir fiil bazen de bir fiilimsi oluşturabilmesidir. Bu yüzden ek tanımak yetmez, sözcüğün cümledeki görevine bakmak gerekir.
2Temel kavramlar ve kurallar
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
Fiil çekimi
Haber (bildirme) kipleri
Geniş zaman (-r/-ar/-ır: yazar, döner), şimdiki zaman (-yor: yazıyor), gelecek zaman (-acak/-ecek: yazacak), görülen (di'li) geçmiş zaman (-dı: yazdı), öğrenilen (miş'li) geçmiş zaman (-mış: yazmış).
Fiilimsiler (eylemsiler)
Fiilimsi, fiil kökünden belirli eklerle türeyen ama kişi ve zaman eki almadığı, dolayısıyla tek başına yüklem olamadığı için cümleyi bitirmeyen sözcüktür. Üç türü vardır:
İsim-fiil (ad-fiil)
-mA, -mAk, -Iş ekleriyle kurulur (yazma, yazmak, yazış); fiili isimleştirir, cümlede özne, nesne ya da tümleç olabilir.
Fiilimsi ile çekimli fiili ayırma kuralı: Aynı ek (özellikle -dık, -an, -mez, -ış) hem fiilimsi hem de çekimli fiilin bir parçası olabilir. Sözcük kişi eki alıp cümleyi bitiriyorsa (yazdık, dönmez, konuşmuyoruz gibi) çekimli fiildir; bir ismi nitelendiriyor ya da isim/zarf gibi kullanılıyorsa fiilimsidir. Ayrıca fiilden türeyip kalıcı bir isim/sıfat hâline gelmiş bazı sözcükler (bilgi, sevgi, yiyecek gibi) fiilimsi eki listesine (yalnızca yukarıdaki ekler) girmez; bu sözcükler fiilimsi değil, sıradan türemiş isim ya da sıfattır.
3Çözümlü örnekler
Örneklere dikkat et; soruların çoğu buradan çıkar.
"Geçen hafta izlediğimiz oyun çok başarılıydı." ile "Geçen hafta bir oyun izledik." cümlelerinde "-dik" eki hangi görevdedir?
"Sözünden dönmez bir insandı." ile "O, sözünden asla dönmez." cümlelerinde "dönmez" sözcüğü nasıl ayırt edilir?
"Haberi duyunca hemen ona koştu." cümlesindeki "duyunca" sözcüğünün fiilimsi türü nedir?
"Koşmak onun en sevdiği spordu." ile "Her sabah koşmaya çıkıyordu." cümlelerinde "koşmak/koşmaya" sözcüğünün fiilimsi türü ve görevi nedir?
"Vakitlice yola çıkarsa işe yetişir." cümlesindeki "çıkarsa" sözcüğünün yapısı nedir?
4Sık yapılan hatalar
Yarıyı geçtin, harika gidiyorsun! 2 bölüm kaldı.
5ÖSYM'de nasıl soruluyor
Arada küçük sorular var, atlamadan çöz.
6Kısa tekrar
Son bölüm! Biraz kaldı, bitirmek üzeresin.