KPSS Önlisans Sözel Mantık konu anlatımı

1Konu özeti

İlk bölüm! Temeli burada atıyoruz, acele etme.

Sözel mantık, KPSS Genel Yetenek Türkçe testinde dil bilgisinden çok akıl yürütme becerisini ölçen soru grubudur. KPSS Önlisans'ta bu konu, Lisans oturumuyla aynı yapıda ve aynı zorlukta sorulur. Bu sorularda dil bilgisi kuralı ya da kelime bilgisi aranmaz; verilen ipuçlarından (öncüllerden) yola çıkarak zorunlu olarak doğru olan sonucu bulmak istenir. Sorular genellikle birkaç kişi, nesne ya da olay arasındaki ilişkiyi anlatan cümlelerden oluşur; bu cümleler bir araya getirildiğinde tek bir doğru düzenin ortaya çıkması beklenir.

KPSS'de bu sorular tablo çizmeden, yalnızca zihinde ya da kâğıt üzerinde sistematik eleme yaparak da çözülebilir. Önemli olan, verilen her ipucunu tek tek değerlendirip birbiriyle çelişmeyecek şekilde birleştirmektir.

2Temel kavramlar ve kurallar

Önemli yerleri altını çizer gibi oku.

Konu kartları1 / 9

Öncül (verilen bilgi)

Soruda doğruluğu kesin kabul edilen, sorgulanmayan cümledir. Çözüme öncüllerden başlanır.

3Çözümlü örnekler

Örneklere dikkat et; soruların çoğu buradan çıkar.

Örnek 1 (sıralama)

Bir yarışta Derin, Kaan ve Selin aynı anda bitiş çizgisine yaklaşmıştır. Derin, Selin'den önce bitirmiştir. Kaan ise yarışı ilk sırada bitirmemiştir. Buna göre yarışı kim kazanmıştır?

Örnek 2 (eşleştirme)

Onur, Zeliha ve Metin farklı meslekten (avukat, eczacı, mimar) kişilerdir. Onur avukat değildir. Zeliha mimar değildir. Metin'in mesleği eczacılık değildir. Buna göre Metin'in mesleği nedir?

Örnek 3 (bağıl/dolaylı ipucu)

Berk, Ela'dan daha az kitap okumuştur. Nihan, Berk'ten daha çok kitap okumuştur ama Ela'dan daha az okumuştur. Buna göre en çok kitap okuyan kişi kimdir?

Örnek 4 (masa/yön problemine sözel yaklaşım)

Yuvarlak bir masada oturan Emre, Songül'ün tam karşısındadır. Reyhan, Emre'nin sağında oturmaktadır. Buna göre Reyhan, Songül'e göre nerede oturmaktadır?

4Sık yapılan hatalar

Yarıyı geçtin, harika gidiyorsun! 2 bölüm kaldı.

ÖSYM tuzağı

İpuçlarını sırayla değil, karışık okumak: En kesin (doğrudan) ipuçlarından başlanmalı, olası/dolaylı ipuçları en sona bırakılmalıdır.
Bir olasılığı erken elemeden ilerlemek: Bir ipucu bir seçeneği kesin olarak imkânsız kılıyorsa hemen elenmeli, o olasılık üzerinden devam edilmemelidir.
Bulunan sonucu tüm ipuçlarıyla kontrol etmemek: Sonuç bulunduktan sonra mutlaka tüm öncüllerle tekrar karşılaştırılmalı, çelişki olup olmadığına bakılmalıdır.
"Zorunlu" ile "mümkün"ü karıştırmak: "Kesinlikle doğrudur" sorusunda birden fazla olasılıkla uyumlu bir şık, yanlıştır; yalnızca tüm olasılıklarda geçerli olan şık doğrudur.
Karşılıklı oturma/yön sorularında sağ-solu şaşırmak: Karşı karşıya duran iki kişi için sağ ve sol taraflar birbirine göre ters döner; bu noktada dikkatsizlik sık yapılan bir hatadır.
Sayıyı gözden kaçırmak: Kaç kişi/nesne olduğu, kaç konum bulunduğu net biçimde belirlenmeden ilerlemek karışıklığa yol açar.

5ÖSYM'de nasıl soruluyor

Arada küçük sorular var, atlamadan çöz.

Soru tipleri

Birkaç kişi ya da nesne arasındaki sıralama, yer, boy, yaş gibi bir özelliği karşılaştıran kısa öncüller verilir; "Buna göre ... kimdir/nedir?" ya da "... kesinlikle doğrudur?" diye sorulur.
Kişi–meslek, kişi–şehir, kişi–renk gibi iki grup arasında bire bir eşleştirme istenir.
Bazı sorularda "aşağıdakilerden hangisi kesinlikle yanlıştır/doğrudur" şeklinde, bulunan sonucun tüm ipuçlarıyla tutarlılığı sınanır.
Yuvarlak/karşılıklı oturma düzeni gibi konum sorularında yön ilişkileri (sağ, sol, karşı) sözel olarak sorulur; şekil ya da tablo verilmez, okuyucunun zihninde canlandırması beklenir.
Bazı sorularda ipuçlarından biri "ya... ya da..." biçiminde iki olasılık sunar; doğru cevap bu olasılıkların diğer ipuçlarıyla elenmesiyle bulunur.

6Kısa tekrar

Son bölüm! Biraz kaldı, bitirmek üzeresin.