Konu anlatımı
Oku, dene, pekiştir.
5 bölüm · ~10 dk · 12 etkileşim
Motorun ürettiği güç tekerleklere kendiliğinden ulaşmaz; bu işi aktarma organları yapar. Aracı yavaşlatıp durduran ise fren sistemidir. Sınavda debriyaj, vites, diferansiyel, ABS ve frenin doğru kullanımı sık sorulur.
1Aktarma organları
İlk bölüm! Temeli burada atıyoruz, acele etme.
Motorda üretilen gücü tekerleklere ileten sistemin genel adı aktarma organlarıdır. Güç sırasıyla debriyaj, vites kutusu, (arkadan itişlide) kardan mili, diferansiyel ve aks millerinden geçerek tekerleklere ulaşır.
Soldan birini, sonra sağdan eşini seç.
2Manuel ve otomatik vites
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
Manuel vitesli araçta geri vitese araç tamamen durduktan sonra, debriyaja basılarak geçilir. Otomatik vitesli araçta debriyaj pedalı yoktur; vites, araç hızına ve yüke göre kendiliğinden değişir.
| Otomatik vites konumu | Anlamı |
|---|---|
| P | Park; araç park edilince kullanılır, aktarma organları kilitlenir. |
| R | Geri vites |
| N | Boş |
| D | İleri sürüş |
3Fren sistemi
Yarıyı geçtin, harika gidiyorsun! 2 bölüm kaldı.
Aracı yavaşlatan ana fren hidrolik fren sistemidir. Fren pedalına basınca fren ana merkezi fren hidroliğine basınç verir ve bu basıncı tekerleklere gönderir. Servo fren (fren güçlendiricisi) motorun oluşturduğu vakumla pedal kuvvetini artırır; motor seyir hâlinde stop ederse servo destek kalmaz ve pedal sertleşir.
| Fren türü | Nasıl çalışır? |
|---|---|
| Disk fren | Balatalar, tekerlekle birlikte dönen fren diskini sıkıştırır. |
| Kampanalı (tamburlu) fren | Fren pabuçları, dönen kampananın iç yüzeyine sürtünür. |
| El freni (park freni) | Park hâlindeki aracın kendiliğinden hareket etmesini önler. |
Uzun süre sürekli fren yapılması sonucu balataların ve disklerin aşırı ısınarak fren etkisinin azalmasına ne ad verilir?
4ABS ve ESP
Bunu bir arkadaşına anlatabilir misin? Kafanda bir dene.
5Frenin doğru kullanımı ve arızalar
Son bölüm! Biraz kaldı, bitirmek üzeresin.
Uzun ve dik yokuş aşağı inerken uygun küçük viteste motor freninden yararlan, fren pedalını aralıklı kullan. Vitesi boşa almak tehlikelidir: motor freni devreden çıkar, araç hızlanır ve frenler aşırı ısınır. Islak ya da kaygan yolda fren mesafesi uzar. Derin su birikintisinden geçtikten sonra güvenli hızda frene birkaç kez hafifçe basarak balataları kurut.
Frende aracın bir yana çekmesi, sağ ve sol frenlerin eşit tutmadığını gösterir.
Frene basınca gelen madenî gıcırtı, balataların aşındığına işaret eder.
El freni çekik unutularak gitmek frenlere zarar vermez.
Pedalda ya da direksiyonda titreme (ABS devrede değilken) disklerin eğrildiğini gösterebilir.
Fren lambaları yalnız gece yanar.
Yokuşta park eden bir sürücü el frenini çekip motoru durduruyor.
Manuel vitesli aracın kaymasına karşı ek önlem olarak ne yapması uygundur?