Konu anlatımı
Oku, dene, pekiştir.
4 bölüm · ~10 dk · 11 etkileşim
Motor, aracın kalbidir: yakıtın yanmasıyla açığa çıkan ısı enerjisini hareket (mekanik) enerjisine çevirir. Sınavda motorun parçaları, dört zamanın sırası ve benzinli–dizel farkı sık sorulur. Bu bölümde motoru parça parça tanıyıp nasıl çalıştığını adım adım göreceksin.
1Motorun ana parçaları
İlk bölüm! Temeli burada atıyoruz, acele etme.
Motorun ana gövdesi motor (silindir) bloğudur; silindirler bunun içindedir. Silindirlerin üstünü silindir kapağı kapatır; supaplar ve bujiler (dizelde enjektörler) buraya yerleşir. Kapak ile blok arasına konan silindir kapak contası, gazın, yağın ve soğutma sıvısının kaçmasını önler. Motorun en alttaki bölümü karterdir; motor yağı burada toplanır.
Motoru araç gövdesine bağlayan lastik parçalara motor takozu denir; motorun titreşimini gövdeye iletmeden sönümler. Silindirlere giren havayı tozdan hava filtresi temizler. Egzozdaki zararlı gazları daha az zararlı gazlara katalitik konvertör dönüştürür. Turbo şarj ise egzoz gazıyla dönen bir türbinle motora daha fazla hava basarak gücü artırır.
2Dört zamanlı motorun çalışması
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
Pistonun çıkabildiği en üst noktaya üst ölü nokta, inebildiği en alt noktaya alt ölü nokta denir. Pistonların bu iki nokta arasında süpürdüğü hacimlerin toplamı motor (silindir) hacmidir. Dört zamanlı motorda bir çevrim dört zamanda tamamlanır; bu sırada krank mili 2 tur döner.
| Zaman | Emme supabı | Egzoz supabı | Piston | Ne olur? |
|---|---|---|---|---|
| 1. Emme | Açık | Kapalı | Aşağı iner | Silindire yakıt-hava karışımı (dizelde yalnız hava) alınır. |
| 2. Sıkıştırma | Kapalı | Kapalı | Yukarı çıkar | Karışım (hava) sıkıştırılır. |
| 3. Ateşleme (iş) | Kapalı | Kapalı | Aşağı itilir | Yanma pistonu iter; güç bu zamanda elde edilir. |
| 4. Egzoz | Kapalı | Açık | Yukarı çıkar | Yanmış gazlar dışarı atılır. |
Dört zamanın sırası: , , , . Gücün elde edildiği zaman zamanıdır. Bir çevrimde krank mili döner.
İş (ateşleme) zamanında supapların durumu nasıldır?
3Benzinli ve dizel motor farkı
Yarıyı geçtin, harika gidiyorsun! 1 bölüm kaldı.
| Özellik | Benzinli motor | Dizel motor |
|---|---|---|
| Ateşleme | Buji kıvılcımı | Sıkıştırılıp ısınan havada kendiliğinden yanma |
| Emme zamanında alınan | Yakıt-hava karışımı | Yalnız hava |
| Sıkıştırma oranı | Daha düşük | Daha yüksek |
| Soğuk çalıştırma yardımı | — | Kızdırma bujisi yanma odasını ısıtır |
Motor çalışırken araç hareket etmiyor ve gaza basılmıyorsa motor en düşük devirde döner; buna rölanti denir.
4Arıza belirtileri
Son bölüm! Biraz kaldı, bitirmek üzeresin.
Egzoz dumanının rengi motorun durumunu ele verir. Silindirlerde sıkıştırma basıncı (kompresyon) düşerse motor güç kaybeder ve zor çalışır. Triger kayışı koparsa motor stop eder; bazı motorlarda supaplar ile pistonlar çarpışarak ciddi hasar oluşur.
Soldan birini, sonra sağdan eşini seç.
Dizel motorların sıkıştırma oranı benzinli motorlardan yüksektir.
Emme zamanında egzoz supabı açıktır.
Volan, iş zamanındaki enerjiyi depolayıp diğer zamanlarda dönmeyi sürdürür.
Pistonu krank miline eksantrik mili bağlar.
Egzozdan sürekli mavimsi duman çıkan bir araçta en olası neden hangisidir?