Ekonomi masası
Değişkenleri ve aralarındaki ilişkiyi grafiğe dökerek düşün.
6 bölüm · ~16 dk · 20 etkileşim
1Konu özeti
İlk bölüm! Temeli burada atıyoruz, acele etme.
Türkiye ekonomisinin güncel yapısını değerlendirmek için kullanılan temel makroekonomik göstergeler ve sektörel yapının kalıcı özellikleri, KPSS A Grubu İktisat'ta sıklıkla sorulan bir başlıktır. Bu konuda önemli olan, belirli bir yılın enflasyon veya büyüme rakamlarını ezberlemek değil; gösterge tanımlarını, hesaplama yöntemlerini ve Türkiye ekonomisinin yapısal (zaman içinde kolay değişmeyen) özelliklerini doğru kavramaktır. Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYH), üretim, gelir ve harcama yöntemleriyle hesaplanabilen temel bir büyüklüktür; GSYH ile GSMH arasındaki fark, yurt içi/yurt dışı faktör geliri ayrımına dayanır. Ödemeler dengesi, cari işlemler hesabı ile sermaye ve finans hesabından oluşur. Türkiye ekonomisinin yapısal özellikleri arasında; tarımın milli gelir içindeki payının uzun dönemde azalma eğilimi, hizmetler sektörünün ağırlık kazanması, enerjide dışa bağımlılık, KOBİ'lerin işletme sayısı ve istihdamdaki yüksek payına karşın katma değer ve ihracattaki görece düşük payı, ve 1996'da yürürlüğe giren AB-Türkiye Gümrük Birliği'nin dış ticaret yapısı üzerindeki kalıcı etkisi sayılabilir.
2Temel kavramlar/olaylar
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
Milli gelir hesaplama yöntemleri
Üretim yöntemi
Ekonomideki tüm sektörlerin yarattığı katma değerlerin toplanmasıyla hesaplanır.
Ödemeler dengesi yapısı
Cari işlemler hesabı
Mal ticareti dengesi (dış ticaret dengesi), hizmetler dengesi (turizm, taşımacılık gibi), birincil gelir dengesi (faiz, kâr transferleri, işçi ücretleri) ve ikincil gelir dengesi (karşılıksız transferler, işçi dövizleri gibi) kalemlerinden oluşur.
Sektörel yapı ve dönüşüm
Yapısal dönüşüm eğilimi
Ekonomik kalkınma sürecinin genel bir sonucu olarak, tarımın milli gelir ve istihdam içindeki payı uzun dönemde azalma eğilimi göstermiş; sanayi ve özellikle hizmetler sektörünün payı artmıştır. Türkiye ekonomisi de bu genel eğilimi izlemiştir.
Dış ticarette kurumsal dönüm noktası: Gümrük Birliği (1996)
- AB-Türkiye Gümrük Birliği (1 Ocak 1996): Türkiye ile Avrupa Birliği arasında sanayi ürünlerinde (tarım ürünleri hariç) gümrük tarifelerinin ve miktar kısıtlamalarının karşılıklı olarak kaldırılmasını, ayrıca Türkiye'nin üçüncü ülkelere karşı AB'nin Ortak Gümrük Tarifesi'ni uygulamasını öngörmüştür.
- Kalıcı etkisi: Bu anlaşma, Türkiye'nin dış ticaretinde Avrupa Birliği'nin tarihsel olarak en büyük ticaret ortağı konumuna gelmesinde ve sanayi mallarında dış rekabete daha fazla açılmasında kurumsal bir dönüm noktası olmuştur.
İşsizlik ve işgücü göstergeleri (tanım düzeyinde)
- İşgücü: 15 ve üzeri yaştaki çalışma çağı nüfusundan, çalışmaya istekli ve çalışabilir durumda olup istihdamda olan veya iş arayanların oluşturduğu nüfus grubudur.
- İşsizlik oranı: İşsiz nüfusun işgücüne oranıdır. Dar tanımlı işsizlik, iş arama ve çalışmaya hazır olma koşullarını birlikte gerektirir; bu koşulları tam sağlamayan ancak çalışmak isteyen kişiler (örneğin iş bulma ümidini yitirenler) atıl işgücü/geniş tanımlı işsizlik kapsamında değerlendirilir.
3Çözümlü örnekler
Örneklere dikkat et; soruların çoğu buradan çıkar.
Tüketim, yatırım, kamu harcamaları ve net ihracat kalemlerinin toplanmasıyla milli gelirin hesaplanmasına dayanan yönteme ne ad verilir?
Bir ülkenin GSMH'sinin GSYH'sinden farkı aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?
Ödemeler dengesinde işçi dövizleri gibi karşılıksız transferlerin kaydedildiği kalem aşağıdakilerden hangisidir?
Türkiye ile Avrupa Birliği arasında sanayi ürünlerinde gümrük tarifelerinin karşılıklı olarak kaldırılmasını öngören ve 1996 yılında yürürlüğe giren anlaşma aşağıdakilerden hangisidir?
4Sık yapılan hatalar
Yarıyı geçtin, harika gidiyorsun! 2 bölüm kaldı.
5Sınavda nasıl soruluyor
Arada küçük sorular var, atlamadan çöz.
6Kısa tekrar
Son bölüm! Biraz kaldı, bitirmek üzeresin.