Dil atölyesi
Kuralı örnek cümlede yakala, sonra kendi cümlende kullan.
6 bölüm · ~10 dk · 11 etkileşim
1Konu özeti
İlk bölüm! Temeli burada atıyoruz, acele etme.
Söz sanatları, bir düşünceyi ya da duyguyu daha etkili, çarpıcı ve akılda kalıcı biçimde anlatmak için başvurulan söyleyiş yollarıdır. LGS Türkçe testinde en sık sorulan söz sanatları benzetme (teşbih), kişileştirme (teşhis), abartma (mübalağa) ve **konuşturma (intak)**dır. Bu sanatlar hem şiirlerde hem de düzyazı metinlerinde, günlük konuşma dilinde bile karşımıza çıkabilir; LGS bu sanatları genellikle bir dize ya da cümle vererek "bu dizede hangi söz sanatına başvurulmuştur?" biçiminde sorar.
2Temel kavramlar
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
Benzetme (teşbih)
Aralarında ortak bir özellik bulunan iki varlıktan, özelliği zayıf olanın, özelliği güçlü olana benzetilmesidir. Tam bir benzetmede dört öge bulunur: benzeyen (zayıf özellikli varlık), kendisine benzetilen (güçlü özellikli varlık), benzetme yönü (ortak özellik) ve benzetme edatı ("gibi, kadar, andırır, benzer" gibi sözcükler). Bu ögelerin hepsi bir arada bulunmayabilir. Örnek: "Gözleri yıldızlar gibi parlıyordu." (benzeyen: gözler, kendisine benzetilen: yıldızlar, benzetme yönü: parlaklık, edat: gibi.)
- Diğer bazı söz sanatları (vb.):
- Karşıtlık (tezat): Birbirine karşıt iki kavram ya da durumun bir arada kullanılmasıdır. Örnek: "Kah gülüyor kah ağlıyordu."
- Kinaye: Bir sözün hem gerçek hem de mecaz anlama gelebilecek biçimde, fakat asıl mecaz anlamı kastedilerek söylenmesidir. Örnek: "Eli açık bir insandı." (hem gerçekten eli açık olabilir hem de cömert anlamına gelir; burada kastedilen cömertliktir.)
- Söz sanatlarını ayırt etme ipucu: Önce cümlede "gibi, kadar, benzer" gibi bir benzetme edatı ya da doğrudan bir benzetme var mı diye bak (benzetme). Sonra insan dışı bir varlığa insana özgü bir davranış yüklenmiş mi diye bak (kişileştirme). O varlık ayrıca konuşturuluyor mu diye kontrol et (konuşturma). Son olarak anlatılan durum gerçekte mümkün olmayacak kadar büyütülmüş mü diye bak (abartma).
3Çözümlü örnekler
Örneklere dikkat et; soruların çoğu buradan çıkar.
"Bulutlar gökyüzünde pamuk gibi süzülüyordu." dizesinde hangi söz sanatına başvurulmuştur?
"Yorgun güneş, dağın ardına yaslanıp uyudu." cümlesinde hangi söz sanatına başvurulmuştur?
"Rüzgâr ağaca, 'Yapraklarını bana emanet et.' diye fısıldadı." cümlesinde hangi söz sanatına başvurulmuştur?
"Sevincinden yerinde duramıyor, dünyayı fethetmiş gibi seviniyordu." cümlesinde hangi söz sanatına başvurulmuştur?
4Sık yapılan hatalar
Yarıyı geçtin, harika gidiyorsun! 2 bölüm kaldı.
5Sınavda nasıl soruluyor
Arada küçük sorular var, atlamadan çöz.
6Kısa tekrar
Son bölüm! Biraz kaldı, bitirmek üzeresin.