Dil atölyesi
Kuralı örnek cümlede yakala, sonra kendi cümlende kullan.
6 bölüm · ~10 dk · 11 etkileşim
1Konu özeti
İlk bölüm! Temeli burada atıyoruz, acele etme.
Yazım kuralları, LGS Türkçe testinde genellikle "Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir yazım yanlışı vardır?" biçiminde, doğrudan sorulan bir konudur. En çok karıştırılan noktalar; "de/da" bağlacı ile hâl eki, bağlaç "ki" ile ilgi eki "-ki", soru eki "mi" ve büyük harflerin kullanımıdır. Bu konuda ezberden çok, sözcüğün cümledeki görevini anlamak işe yarar.
2Temel kavramlar
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
- Büyük harfle başlama:
- Cümlenin ilk harfi her zaman büyük yazılır.
- Özel isimler (kişi, hayvan, yer, millet adları) büyük harfle başlar: Ayşe, Boncuk, İstanbul, Türk milleti.
- Kişi adlarıyla birlikte kullanılan unvan, rütbe ve saygı sözleri de büyük yazılır: Mehmet Bey, Öğretmen Ayşe Hanım, Atatürk.
- Kitap, dergi, gazete adları ile kurum, kuruluş adlarının her sözcüğü büyük harfle başlar: Küçük Prens, Türk Dil Kurumu.
- Yön bildiren sözcükler bir özel adın parçası ya da bölge adıysa büyük, sıradan yön anlamında kullanılıyorsa küçük yazılır: "Doğu Anadolu Bölgesi'ne taşındık." (özel ad) — "Eve gitmek için doğuya döndü." (yön).
- Özel adlara gelen çekim ekleri kesme işaretiyle ayrılır: "Ankara'da", "Atatürk'ün".
- "de/da" bağlacı ile hâl eki "-de/-da":
- Bağlaç olan "de/da" her zaman ayrı yazılır ve cümleden çıkarıldığında anlam bozulmaz: "Ben de geliyorum." (çıkarılırsa: "Ben geliyorum." — anlamlı, o hâlde ayrı yazılır ve asla "te/ta" olmaz, her zaman "de/da" biçimindedir.)
- Hâl eki (bulunma durumu eki) olan "-de/-da" ise bitişik yazılır, sözcükten çıkarılamaz ve sert ünsüzden sonra "-te/-ta" olabilir: "Kitap masada." (masa + da; çıkarılamaz.)
- Bağlaç "ki" ile ilgi eki "-ki":
- Bağlaç olan "ki" genellikle ayrı yazılır: "Biliyorum ki başaracaksın.", "Sanki hiç tanışmamışız gibi davrandı." (kalıplaşmış "sanki, oysaki, mademki, hâlbuki, belki" gibi birkaç sözcük bitişik yazılır; bunlar istisnadır.)
- İlgi eki olan "-ki" ise bitişik yazılır ve aitlik/ilgi bildirir: "Benimki masanın üstünde.", "Yarınki ders saat dokuzda." İstisna olarak "bugünkü, dünkü, öbürkü" gibi birkaç sözcükte ünlü uyumu bozulmuş olsa da yine bitişik yazılır.
Soru eki "mi/mı/mu/mü"
Her zaman ayrı yazılır, kendisinden sonra gelen kişi eki bitişik yazılır: "Geldin mi?", "Okudu mu?", "Güzel mi bu resim?"
3Çözümlü örnekler
Örneklere dikkat et; soruların çoğu buradan çıkar.
"Ben de sizinle sinemaya gelmek istiyorum." cümlesindeki "de" neden ayrı yazılmıştır?
"Çantam sırada." cümlesindeki "da" neden bitişik yazılmıştır?
"Bildiğim kadarıyla o, sınava girmeyecekmiş." cümlesindeki "ki" ile "Kalemim çantadaki defterin içinde." cümlesindeki "-ki" arasındaki fark nedir?
"Ödevini yaptın mı?" cümlesindeki "mı" nasıl yazılmalıdır?
4Sık yapılan hatalar
Yarıyı geçtin, harika gidiyorsun! 2 bölüm kaldı.
5Sınavda nasıl soruluyor
Arada küçük sorular var, atlamadan çöz.
6Kısa tekrar
Son bölüm! Biraz kaldı, bitirmek üzeresin.