Formül atölyesi
Kuralı gör, örnekte dene, sonra kendi kaleminle çöz.
6 bölüm · ~17 dk · 22 etkileşim
1Konu özeti
İlk bölüm! Temeli burada atıyoruz, acele etme.
Matematik öğretiminde ölçme ve değerlendirme yalnızca not vermek için değil, öğrencinin nerede olduğunu anlamak, öğretimi düzenlemek ve öğrenmeyi desteklemek için yapılır. Lise matematiğinde fonksiyonlar, türev, integral, olasılık ve geometri gibi ünitelerde öğrencinin yalnızca doğru sonuca ulaşıp ulaşmadığı değil; akıl yürütme, gerekçelendirme, modelleme ve problem çözme süreçleri de değerlendirilmelidir. ÖABT'de bu konu; değerlendirme türlerinin amaçları, geleneksel ve tamamlayıcı (alternatif) ölçme araçları, dereceli puanlama anahtarları, geçerlik ve güvenirlik, belirtke tablosu, madde analizi ve yenilenmiş Bloom taksonomisi üzerinden, sınıf içi senaryolarla sorulur.
2Temel kavramlar
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
Değerlendirme türleri (amaç ve zamanlamaya göre)
Tanılayıcı (tanıma yönelik) değerlendirme
Öğretim öncesinde ön bilgileri, hazır bulunuşluğu ve kavram yanılgılarını belirler. Türev ünitesi öncesinde limit ve eğim bilgisinin yoklanması buna örnektir.
Norm ve ölçüt dayanaklı değerlendirme
- Ölçüt dayanaklı: Öğrencinin performansı önceden belirlenmiş bir ölçütle karşılaştırılır (“Türev kazanımlarının en az %70'ini karşılayan geçer.”).
- Norm dayanaklı (bağıl): Öğrencinin performansı grubun performansıyla karşılaştırılır (“Sınıfın ilk %20'si en yüksek notu alır.”).
Geleneksel ve tamamlayıcı ölçme araçları
Geleneksel araçlar
Çoktan seçmeli, doğru–yanlış, eşleştirme, kısa cevaplı ve açık uçlu (yazılı) sorular. Çoktan seçmeli testler kapsam geçerliği yüksek, puanlaması nesnel araçlardır; ancak süreci ve üst düzey üretimi sınırlı yansıtır.
Dereceli puanlama anahtarları
Bütüncül rubrik
Ürün tek bir genel puanla değerlendirilir; hızlıdır, fakat ayrıntılı dönüt vermez.
Geçerlik, güvenirlik ve kullanışlılık
- Geçerlik: Aracın ölçmek istediği özelliği ölçme derecesidir. Kapsam geçerliği, testin kazanımları dengeli biçimde temsil etmesidir ve belirtke tablosu (kazanımlar × bilişsel düzeyler) ile sağlanır. Yapı geçerliği kuramsal yapıyı ölçme derecesi, ölçüt geçerliği ise başka bir ölçütle ilişkidir.
- Güvenirlik: Ölçme sonuçlarının tutarlılığı ve hatadan arınıklığıdır. Test–tekrar test, paralel formlar, iki yarı, KR-20 ve Cronbach alfa ile puanlayıcılar arası güvenirlik yöntemleri vardır. Açık uçlu sorularda puanlayıcı güvenirliği için ayrıntılı puanlama anahtarı hazırlanmalıdır.
- Güvenirlik geçerliğin ön koşuludur: Güvenilir olmayan bir ölçme geçerli olamaz, ancak güvenilir bir ölçme geçerli olmayabilir.
- Kullanışlılık: Aracın hazırlanması, uygulanması, puanlanması ve yorumlanmasının ekonomik ve pratik olmasıdır.
Madde analizi
Madde güçlük indeksi (p)
Maddeyi doğru cevaplayanların oranıdır. Üst ve alt grup kullanıldığında p = (Dü + Da) / (2n) biçiminde hesaplanır. p büyüdükçe madde kolaylaşır; 0,50 civarı orta güçlüktedir.
Yenilenmiş Bloom taksonomisi
Bilişsel süreç boyutu: hatırlama, anlama, uygulama, çözümleme, değerlendirme, yaratma. Bilgi boyutu: olgusal, kavramsal, işlemsel ve üst bilişsel bilgi. Örneğin “Verilen iki çözüm yolundan hangisinin geçerli olduğunu gerekçelendiriniz.” değerlendirme; “Verilen koşulları sağlayan bir fonksiyon oluşturunuz.” yaratma düzeyindedir.
3Çözümlü örnekler
Örneklere dikkat et; soruların çoğu buradan çıkar.
Bir öğretmen integral ünitesinin başında öğrencilere alan hesabı, ters türev ve toplam sembolüne ilişkin kısa bir test uygular ve sonuçlara göre ünite planını düzenler.
Üst ve alt gruplarda 20'şer öğrenci vardır. Bir maddeyi üst gruptan 16, alt gruptan 6 öğrenci doğru yanıtlamıştır.
Öğretmen, öğrencilerin optimizasyon projelerini “problemi matematikselleştirme, türevi doğru kullanma, sonucu bağlamda yorumlama, raporu düzenleme” ölçütlerinin her biri için 1–4 arası puan vererek değerlendirmektedir.
Bir trigonometri testinin 20 maddesinden 17'si yalnızca formül hatırlamayı ölçmekte, grafik yorumlama ve problem çözme kazanımlarına hiç madde bulunmamaktadır.
4Sık yapılan hatalar
Yarıyı geçtin, harika gidiyorsun! 2 bölüm kaldı.
5Sınavda nasıl soruluyor
Arada küçük sorular var, atlamadan çöz.
6Kısa tekrar
Son bölüm! Biraz kaldı, bitirmek üzeresin.