Konu anlatımı
Oku, dene, pekiştir.
5 bölüm · ~9 dk · 9 etkileşim
Bilinç, kişinin kendisinin ve çevresinin farkında olmasıdır. Kaza yerinde bilinci bozulmuş bir kişiyle karşılaşabilirsin; doğru pozisyon ve doğru zamanda 112'yi aramak hayat kurtarır.
1Bilinç nasıl değerlendirilir?
İlk bölüm! Temeli burada atıyoruz, acele etme.
Yaralıya yaklaştığında önce bilincini kontrol edersin: omuzlarına hafifçe dokunup "İyi misiniz?" diye sorarsın. Kişiyi uyandırmak için sarsmazsın.
| Durum | Ne görürsün? |
|---|---|
| Bilinç açık | Sorulara anlamlı cevap verir, çevresinin farkındadır |
| Bilinç bulanık | Ancak seslenince yanıt verir, gözlerini zor açar, anlamsız cevaplar verir |
| Bilinç kapalı | Uyaranlara yanıt vermez |
Bilinci kapalı kişide solunumu baş-çene pozisyonunda bak–dinle–hisset yöntemiyle en fazla 10 saniye değerlendirirsin. Solunum varsa derin koma pozisyonu verilir; normal solunum yoksa 112 aranır ve hemen 30 bası : 2 soluk ile temel yaşam desteğine başlanır.
2Bayılma
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
Bayılacağını hisseden kişiye, düşüp yaralanmaması için hemen uzanmasını önerirsin. Bayılan kişide şunları yaparsın:
- Sırtüstü yatır, ayaklarını yükselt. Amaç beyne giden kan miktarını artırmaktır. Bacakta kırık şüphesi varsa ayakları yükseltmeden sırtüstü yatır.
- Sıkan giysilerini gevşet, ortamı havalandır.
- Kendine gelince hemen ayağa kalkmasına izin verme; bir süre dinlendir.
3Koma ve derin koma pozisyonu
Yarıyı geçtin, harika gidiyorsun! 2 bölüm kaldı.
Bilinci kapalı kişiye ağızdan hiçbir şey verilmez; sıvı soluk borusuna kaçarak boğulmaya yol açabilir.
Trafik kazasında bilinci kapalı ve omurga yaralanması şüphesi olan yaralıda baş–boyun–gövde ekseni korunarak hava yolu açık tutulur. Ancak yaralı kusuyorsa ve hava yolu tıkanma tehlikesi varsa, eksen korunarak derin koma pozisyonu vermek zorunlu hâle gelir.
Komadaki hastanın derin koma pozisyonunda tutulması hangi tehlikeyi önlemeye yöneliktir?
4Sara (epilepsi) nöbeti ve havale
Bunu bir arkadaşına anlatabilir misin? Kafanda bir dene.
Sara nöbetinde amaç nöbeti durdurmak değil, kişinin kendine zarar vermesini önlemektir.
- Öncelikle çevresindeki, kişiye zarar verebilecek eşyaları uzaklaştır.
- Başının altına yumuşak bir şey koy.
- Kişiyi tutup sıkma, ağzına cisim koyma; diş kırılmasına ve hava yolunun tıkanmasına yol açabilir.
- Nöbetin başlama saatini ve ne kadar sürdüğünü not et.
- Nöbet uzun sürerse ya da art arda gelirse 112'yi ara.
- Nöbet bitip kişi uyku hâline geçtiğinde solunumu varsa derin koma pozisyonu ver ve dinlenmesine izin ver.
Ateşli havale: Çocuklarda vücut ısısının hızla yükselmesiyle ortaya çıkar. Giysiler çıkarılır, vücut ılık suyla ıslatılmış havluyla soğutulur.
Sara nöbeti geçiren kişinin dilini ısırmaması için ağzına sert bir cisim konur.
Nöbetin başlama saati ve süresi not edilir.
Havale geçiren çocuk soğuması için buzlu suya sokulur.
Nöbetler art arda geliyorsa 112 aranır.
5Şeker hastalığı ve inme
Son bölüm! Biraz kaldı, bitirmek üzeresin.
Kan şekeri düşmesi: Titreme, soğuk terleme, baş dönmesi, sinirlilik görülür. Bilinci açık şeker hastasına şekerli bir içecek verilir. Düzelmezse 112 aranır, yaşam bulguları izlenir. Bilinci kapalı şeker hastasına ağızdan bir şey verilmez; derin koma pozisyonu verilip 112 aranır.
İnme (felç): Yüzün bir tarafında kayma, bir kol ve bacakta güçsüzlük, konuşma bozukluğu ani başlar. Kişi rahat bir pozisyonda tutulur, ağızdan bir şey verilmez, 112 aranır. Belirtilerin başlama zamanı not edilip sağlık ekibine bildirilir.
Baş çarpmasından sonra: Bilinci bulanıklaşan, aynı soruları tekrar tekrar soran ve kusan kişide 112 aranır, kişi hareket ettirilmeden yaşam bulguları izlenir.
Soldan birini, sonra sağdan eşini seç.
Şeker hastası olduğu bilinen ve bilinci açık bir kişi; titreme, soğuk terleme, baş dönmesi ve sinirlilik şikâyetleriyle ilk yardımcıdan yardım istiyor.
Bu kişiye yapılacak en uygun ilk yardım hangisidir?