Konu anlatımı
Oku, dene, pekiştir.
4 bölüm · ~9 dk · 8 etkileşim
Kalbi ve solunumu durmuş birinin hayatta kalması, ambulans gelene kadar senin yapacağın uygulamalara bağlıdır. Temel yaşam desteği, solunumu ve dolaşımı durmuş kişiye ilaç ve araç kullanmadan yapılan hava yolu açma, suni solunum ve kalp masajı uygulamalarıdır.
1Neden hemen başlanır?
İlk bölüm! Temeli burada atıyoruz, acele etme.
Beyin hücreleri oksijensizliğe karşı çok duyarlıdır ve kısa sürede kalıcı hasar görür. Bu yüzden normal solunumu olmayan bilinçsiz bir yetişkini fark ettiğinde 112'yi arar ve hemen kalp masajıyla temel yaşam desteğine başlarsın. Hayat kurtarma zincirinin ilk halkası durumun fark edilip 112'nin haberdar edilmesidir.
Bilinci kapalı yetişkinde hava yolu tıkanmasının en sık nedeni dilin geriye kayarak hava yolunu kapatmasıdır; baş geri, çene yukarı pozisyonu bu sorunu çözer.
2Kalp masajı
Önemli yerleri altını çizer gibi oku.
Kalp masajında göğse bastığında kalbi dışarıdan sıkıştırır, kanın beyne ve kalbe gitmesini sağlarsın.
| Ölçüt | Yetişkinde doğru uygulama |
|---|---|
| Zemin | Sert ve düz bir zemin |
| Bası yeri | Göğüs kemiğinin alt yarısı |
| El yerleşimi | Bir elin topuğu göğüs kemiğine, diğer el üzerine; parmaklar kenetlenir |
| Kollar | Dirsekler bükülmeden, kollar göğse dik |
| Derinlik | 5–6 cm |
| Hız | Dakikada 100–120 bası |
| Oran | 30 bası : 2 soluk |
Her basıdan sonra göğsün tamamen eski hâline dönmesine izin verilir; böylece kalp yeniden kanla dolar. Basılar arasındaki kesintiler olabildiğince kısa tutulur, çünkü her kesintide beyne ve kalbe giden kan akışı hızla düşer. İki ilk yardımcı varsa yorulmayı önlemek için kalp masajını dönüşümlü yaparlar.
Yetişkinde kalp masajı uygulanırken bası hangi bölgeye yapılır?
3Suni solunum
Yarıyı geçtin, harika gidiyorsun! 1 bölüm kaldı.
Ağızdan ağıza suni solunum yaparken hava yolu açık tutulur, hastanın burnu kapatılır ve her soluk verişte göğsün kalktığı gözlenir. Göğüs kalkmıyorsa ilk olarak baş geri, çene yukarı pozisyonunu kontrol edip düzeltirsin. Ağız bölgesinde ağır yaralanma varsa ağızdan buruna solunum yapılabilir.
Uygulama sırasında hasta kusarsa onu yana çevirip ağzını temizler, ardından uygulamaya devam edersin.
Otomatik eksternal defibrilatör (OED) kalp ritmini kendisi değerlendirip gerekirse elektrik şoku verilmesini sesli komutlarla yönlendiren bir cihazdır. Ulaşılabiliyorsa getirtilir ve komutlarına uyulur.
Temel yaşam desteği sağlık ekibi gelip görevi devralana kadar sürdürülür.
Suni solunumda göğüs kalkmıyorsa önce baş geri, çene yukarı pozisyonu düzeltilir.
Temel yaşam desteği sırasında kusan hasta sırtüstü bırakılıp masaja devam edilir.
İki ilk yardımcı varsa kalp masajını dönüşümlü yaparlar.
Kalp masajı yumuşak bir yatağın üzerinde yapılmalıdır.
4Hava yolu tıkanması
Son bölüm! Biraz kaldı, bitirmek üzeresin.
Yemek yerken boğazına yabancı cisim kaçan kişide tıkanmanın kısmi mi tam mı olduğuna bakarsın.
| Kısmi tıkanma | Tam tıkanma | |
|---|---|---|
| Belirti | Öksürebilir, konuşabilir, rengi değişmemiştir | Boğazını tutar, konuşamaz, öksüremez |
| Yapılacak | Öksürmeye teşvik edilir ve izlenir; müdahale edilmez | 5 sırta vurma + 5 karına bası (Heimlich) |
Kısmi tıkanmada müdahale etmezsin, çünkü etkili öksürük cismi çıkarmanın en güvenli yoludur; müdahale cismin yer değiştirip tam tıkanmaya yol açmasına neden olabilir.
Bazı özel durumlar:
- Bebek: Karına bası (Heimlich) yapılmaz.
- İleri derecede şişman ya da hamile kişi: Karına bası yerine göğüs basısı yapılır.
- Yalnızken: Kişi karnının üst kısmını sandalye sırtı gibi sert bir kenara bastırarak kendine yardım edebilir.
- Bilinç kaybolursa: Kişi yere yatırılır, 112'nin arandığından emin olunur ve temel yaşam desteğine başlanır.
- Ağızda cisim açıkça görülüyorsa dikkatle alınır; görülmeyen cisim için ağza körlemesine girilmez.
Bir yetişkin yemek yerken öksürmeye başlar, renk değiştirmemiştir ve konuşabilmektedir.
Bu durumda ilk yardımcının yapması gereken nedir?
Soldan birini, sonra sağdan eşini seç.