Ehliyet Yaralanmalar, Kırık, Çıkık ve Burkulmalar konu anlatımı

Trafik kazalarında en sık karşılaşacağın durumlar kırıklar, çıkıklar, burkulmalar ve yumuşak doku yaralanmalarıdır. Bu bölümde her birini tanımayı ve yaralıya zarar vermeden ilk yardım yapmayı öğreneceksin.

Kas-iskelet sistemi yaralanmaları üç ana başlıkta toplanır. Sınavda tanımlar sık sorulur; birbirine karıştırma.

Tespitin amacı kırığı iyileştirmek değildir. Amaç; ağrıyı azaltmak, kırık uçlarının damar, sinir ve kaslara zarar vermesini önlemek ve kapalı kırığın açık kırığa dönüşmesini engellemektir.

1. Kırık bölgeyi hareket ettirme; yaralıyı yürütme, bölgeyi ovma.
2. Kolda kırık varsa yüzük, bilezik, saat gibi eşyaları önceden çıkar; şişlik gelişince dolaşımı engelleyebilirler.
3. Tespiti kırığın alt ve üst eklemlerini içine alacak şekilde yap: ön kol kırığında bilek ve dirsek, uyluk kırığında kalça ve diz.
4. Malzeme yoksa sert karton, tahta ya da katlanmış gazete kullan. Bacakta malzeme bulamazsan kırık bacağı, araya yumuşak bir şey koyarak sağlam bacağa bağlayabilirsin.
5. Kol kırığında tespitten sonra kolu üçgen sargıyla yapılan kol askısına al. Köprücük kemiği kırığında da kırık taraftaki kol askıya alınır.
6. Tespitten sonra parmak uçlarını kontrol et. Morarma, soğukluk ya da uyuşma varsa tespit fazla sıkıdır; gevşet.

Açık kırıkta yara temiz bir bezle örtülür, dışarı çıkan kemik içeri itilmez. Kırık bölgede kanayan bir yara varsa önce kanamayı kontrol altına al, yarayı ört, ardından kırığı tespit et.

Kafa travması: En önemli izleme bulgusu bilinç düzeyindeki değişikliklerdir. Kulaktan ya da burundan berrak, sulu bir sıvı geliyorsa kafatası kırığı düşünülür. Bilinci bulanık ve kusan yaralıyı, baş–boyun–gövde eksenini bozmadan bütün olarak yana çevir; kusmukla boğulmayı önlersin.

Omurga yaralanması: Kolunu ve bacaklarını hissetmediğini, hareket ettiremediğini söyleyen yaralıda omurga (omurilik) yaralanmasından şüphelen. Baş–boyun–gövde ekseni korunur, yaralı gereksiz yere hareket ettirilmez. Yangın gibi bir tehlike yoksa yaralı araçtan çıkarılmaz; sağlık ekibi beklenir. Mutlaka yerinden alınması gerekiyorsa birden fazla kişiyle, ekseni bozmadan sert ve düz bir zemine alınır.

Göğüs yaralanması: Kaburga kırığı şüphesi olan, bilinci açık ve nefes almakta zorlanan yaralıya yarı oturur pozisyon verilir.

Karın yaralanması: Karnına darbe alan, bilinci açık yaralı sırtüstü yatırılıp dizleri bükülür. İç organlar dışarı çıkmışsa organlar içeri itilmez; temiz ve nemli bir bezle örtülür, ağızdan bir şey verilmez.

Saplanmış cisim: Bacağa ya da başka bir bölgeye saplanan cisim yerinde bırakılır, çevresi desteklenerek sabitlenir ve 112 aranır. Cismi çekmek kanamayı artırır.

Sıyrık ve kirli yaralar: Yara temiz suyla yıkanıp temiz bir bezle örtülür; yaraya toprak, kül, tütün ya da diş macunu konmaz.

Hayvan ısırığı: Köpek ısırığında yara bol sabunlu suyla yıkanır, temiz bezle örtülür; kişi kuduz ve tetanoz için sağlık kuruluşuna yönlendirilir. Paslı çiviye basma gibi kirli delici yaralarda da tetanoz riski vardır.